Voorleesboeken, Zelf lezen

Help! Een klas zonder meester – Ilona de Lange

Een razend spannend én actueel verhaal over het lerarentekort: Ilona de Lange schreef na Miljonairskind deel 1 en 2 weer een heerlijk leesboek over een belangrijk thema.

Haar schrijfstijl is vlot, herkenbaar, grappig en helemaal van deze tijd: haar stijl doet me denken aan Jacques Vriens.

Pieter, de geweldige meester van groep 8 van De Vuurvogel (toepasselijke naam), gaat weg en er is geen nieuwe leerkracht. Wel een vreselijke invaljuf (die wel als een echte horror-juf wordt neergezet 😂), maar die wordt na 1 dag al vakkundig de deur gewezen door een paar assertieve kids in groep 8: Sam, Jeremy en Shadee.

Deze drie zijn wel heel brutaal: ze filmen in de klas, saboteren het digibord en verwisselen een brooddoos. Allemaal om maar geen vreselijke nieuwe invaller te krijgen. Ze willen een fijne, goede meester of juf!

Ze beginnen een YouTube kanaal en plaatsen filmpjes over hun acties. Omdat ze dingen doen die niet mogen (zoals posters met een vacaturetekst wildplakken), komt de politie er zelfs aan te pas.

Maar ze laten zich niet stoppen, het is té belangrijk! Dan komt Jeremy met zijn oom Brock op de proppen. Brock ziet er nogal wild uit met tatoeages, een lange baard én hij zit in een rolstoel. Groep 8 wil dat Brock hun nieuwe meester wordt, want het maakt toch niet uit hoe iemand eruit ziet?

Of de klas een nieuwe meester krijgt, dat moet je zelf maar lezen. Dit is het ideale voorleesboek in groep 6, 7 of 8. En passant kun je met je klas over het lerarentekort praten, maar ook over pleeggezinnen (waar Sam in zit) en de eisen waaraan een goede juf of meester moet voldoen. Tof boek!

Zelf lezen

Hoe je ALLES kunt veranderen – Naomi Klein & Rebecca Stefoff

In 1999, ik was toen 20 jaar, verscheen NO LOGO van Naomi Klein. Hoewel ik het boek nooit echt heb gelezen, was ik me wel degelijk bewust van de impact van het boek. Wij als jongeren praatten erover: de macht van multinationals en antiglobalisme. Haar naam ben ik nooit vergeten: blijkbaar heeft het indruk gemaakt, iemand die durft op te staan tegen de grote bedrijven en er tegenin wil gaan. Helaas zijn sindsdien de rijken alleen maar rijker geworden en zijn er alleen maar meer ‘grote merken’ bijgekomen die extreem veel macht hebben.

Onlangs verscheen bij Lemniscaat Hoe je ALLES kunt veranderen, de onmisbare gids voor de jonge klimaatactivist. Een hoopgevende titel, maar tegelijkertijd alarmerend: er MOET dus blijkbaar iets veranderen. Jongeren zijn de sleutel tot de oplossing van het probleem. Zij kunnen de toekomst naar hun hand zetten, als ze in actie komen. Wat we kunnen doen, dat lees je in dit boek.

Rebecca Stefoff hielp Naomi Klein om haar boodschap op een begrijpelijke manier (voor jongeren vanaf 15 jaar ongeveer) over te brengen. Het boek bestaat uit drie delen: waar we staan, hoe we hier zijn beland en wat er nu gaat gebeuren. Van de eerste hoofdstukken werd ik verdrietig. Het is het verhaal dat ook door David Attenborough (de documentaire A Life On Our Planet) verteld werd, door Al Gore (An inconvenient truth) en vele anderen. Het gaat niet goed met onze (wilde) natuur. Mensen zijn “de natuur gaan beschouwen als een voorwerp of een machine, iets wat ze konden en moesten beheersen.” Dit wordt extractivisme genoemd. We zien bijna dagelijks de beelden van smeltende ijskappen, dood koraal en het op grote schaal kappen van bomen. Maar waarom is dit nu zo slecht? Dat wordt zeer helder uitgelegd. Het is best ingewikkeld, maar ook prettig om nu te weten hoe het echt zit.

Over de hele wereld zijn jongeren opgestaan voor het klimaat. De bekendste in Europa is Greta Thunberg. Een klein meisje dat zich vastbeet in de materie en letterlijk doodziek werd van de machthebbers die weigeren om jongeren een toekomst te geven. Naomi Klein sprak met al deze jongeren en putte er hoop uit. Als jongeren maar de kennis hebben en zich verenigen, dan kan er echt veel veranderen. Bijvoorbeeld in ons gedrag: onze manier van reizen, wat we kopen, wat we eten en ons energieverbruik. Er zijn steeds meer alternatieven.

Een eye-opener vond ik het hoofdstuk over orkaan Katrina. Tijdens natuurrampen worden de minder bevoorrechten het eerst en het zwaarst getroffen. Hun woongebied werd weggevaagd omdat de overheid weigerde te investeren in goede dijken. Hun sociale en economische achterstand werd alleen maar groter. In de klimaatdiscussie gaat het dus ook weer over de kloof tussen rijk en arm. Dat wat de rijke mensen veroorzaken, treft de arme mensen het meest.

Laat dat laatste op je inwerken en realiseer je dat wij in het rijke westen bevoorrecht zijn én echt iets kunnen doen! In het hoofdstuk ‘toekomst veranderen’ komen verschillende oplossingen voorbij: van enorme (onrealistische?) projecten van Elon Musk (een nieuw leven beginnen op Mars), zonnepanelen en andere duurzame energie en vooral: lokaal mensen de handen ineen laten slaan en hen zelf de macht geven. Daar heb je een overheid met visie voor nodig, geen kortzichtige machthebbers die mensen in kwetsbare gebieden als minder waardevol beschouwen.

“Er worden stereotypen ontwikkeld die de hardwerkende mensen in die gebieden afschilderen als hoe dan ook minderwaardig. Vervolgens worden die stereotypen het excuus om die gemeenschappen niet tegen schade te beschermen.”

Meer hoef ik denk ik niet te zeggen. Ook in Nederland worstelen we met serieuze vraagstukken: in Groningen de aardbevingen, in laaggelegen gebieden het risico op overstromingen, in grote steden het lage waterpeil en kans op verzakking van huizen met alle sociale en economische gevolgen van dien.

Kortom: een bijzonder boek. Geef het aan je kinderen (vanaf 15 jaar), lees het zelf, leer ervan en zet kleine stapjes. Ik vond het de moeite waard om het te lezen. Sommige hoofdstukken waren wel erg gedetailleerd en heb ik globaal gelezen, andere stukken las ik steeds opnieuw omdat het er zo goed staat uitgelegd. Een waardevol boek.

Wil je nu al iets doen? Doe mee aan de klimaatmars op 14 maart. Meer info op https://klimaatmars2021.nl/organisaties/klimaat-online/ Jij kunt met je stem op 17 maart het verschil maken. Verdiep je in de politieke partijen en wat zij voor jouw toekomst en die van ‘jouw kinderen’ doen.

Young adult, Zelf lezen

Koning Valentijn – Tim Gladdines

Wow, wat een boek. Dit is wat mooie woorden kunnen doen: regelrecht je hart in vliegen. Gladdines schrijft geen woord teveel, tussen de regels door zorgt hij voor een een brok in de keel en hij schrijft ook nog eens met veel humor, waardoor tranen van ontroering en een lach elkaar afwisselen.

De band tussen deze twee broers: het gaat door merg en been. Benjamin is extreem onzeker en doet in alles zijn grote voorbeeld na: zijn broer Valentijn. Benjamin cijfert zichzelf weg en zijn omgeving lijkt dat ook te doen. Maar wat is er toch met Valentijn? Is hij echt zo geweldig als zijn broertje doet vermoeden?

De musical Jesus Christ Superstar waarin beide broers een rol krijgen, speelt een grote rol in het boek. Het is een metafoor voor dit verhaal: jezelf durven zijn, verraad en geheimen. Schitterend gedaan.

Dat ik nog nooit iets van deze schrijver heb gelezen. Hij doet me denken aan de stijl van Simon van der Geest, Enne Koens en Annet Huizing: een paar van mijn favorieten. Lezen, dit boek!

Zelf lezen

De zweetvoetenman – Annet Huizing & Margot Westermann

Annet Huizing is een van mijn favoriete schrijvers. Dat komt door twee boeken die diepe indruk op mij hebben gemaakt: Het Pungelhuis en Hoe ik per ongeluk een boek schreef. Twee boeken die enorm van elkaar verschillen, maar beide weergaloos goed zijn geschreven. Het boek dat ze schreef samen met Margot Westerman – De zweetvoetenman – verscheen al in 2017, maar is ook weer compleet anders.

Een boek dat je als leerkracht en kinderboekenliefhebber eigenlijk gewoon gezien en gelezen moet hebben. Een must voor studenten die rechten studeren. Dit boek is niet alleen geschikt voor kinderen, maar eigenlijk voor iedereen die meer wil weten over recht en onrecht, de rechtsstaat en verschillende rechtszaken.

Het is geen makkelijk boek. Het is dik en zwaar en leest niet lekker in bed of op de bank. Je moet ervoor aan tafel gaan zitten. En je hoeft ook niet aan het begin te beginnen. Blader gewoon tot je iets interessants tegenkomt en begin te lezen. Als je meer wil weten over hoe een rechtszaak nou precies verloopt en wat het verschil is tussen civiel recht en strafrecht, ga je naar de uitklappagina’s waar beeld en tekst elkaar perfect aanvullen.

Het is ook zeker geen kinderachtig boek. Er staan zaken in over moord en doodslag en zelfs ook over kindermisbruik (Robert M.). Die laatste vind ik eigenlijk wel erg pittig voor een kinderboek. Ik snap wel dat het een goede zaak is om uit te leggen dat iedere verdachte verdediging verdient, maar poeh: wel erg zwaar. Tegelijkertijd: goed dat geen onderwerp geschuwd wordt. De maatschappij is ook niet alleen maar fijn en veilig. Kinderen in de bovenbouw kijken ook het jeugdjournaal en stellen hier misschien vragen over. Fijn dat je dan in klare taal uitgelegd krijgt waar het nou om ging in het proces. ‘Iedereen verdient een eerlijk proces’ is een uitspraak die in deze zaak zeker interessant is om met kinderen te bespreken.

Er staan ook tal van enorm grappige en zelfs hilarische zaken in! Zo mooi om te merken dat recht in zoveel dingen zit en dat we er elke dag mee te maken hebben: als je fiets gestolen is, op social media zit of als je last hebt van de zweetvoeten van iemand die naast je zit.

Het is een uitdagend en bruikbaar boek voor mooie lessen in groep 8 en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Maar ga er eerst zelf doorheen voordat je het in de klas legt of aan je kinderen geeft.

Dit boek is uniek in zijn soort en zeer de moeite waard. Ik ben benieuwd of jij het gelezen hebt en wat jij ervan vindt!

Informatief, Zelf lezen

Mama is minister-president – Ody Niesingh & Marieke Visser

“Mama is minister-president, hét kinderboek over de politiek dat stereotype rolpatronen doorbreekt: help impact maken voor een nieuwe generatie. Wij, Ody Neisingh en Marieke Visser, hebben een droom: een hele nieuwe generatie kinderen laten opgroeien met het idee dat je écht alles kunt worden wat je wilt. Wij geloven in een wereld waarin jongens en meisjes gelijke kansen hebben. Waarin je geslacht niet langer bepaalt welke rol je gaat vervullen. Maar: you can’t be what you can’t see. Daarom willen we álle kinderen in Nederland kennis laten maken met ‘Mama is minister-president.’ Samen kunnen we écht impact maken en stereotype ideeën over vrouwen en mannen doorbreken.”

Deze tekst staat op de website van Rose stories voor het werven van donaties om dit boek te kunnen lanceren. Ik was te laat voor een donatie, maar heb het boek direct besteld toen het uitkwam: ik was er benieuwd naar en het past perfect bij het leefgebied waar we momenteel met pabo 2 aan werken: Mens, maatschappij & burgerschap.

Het is een heerlijk boek om te lezen. De vormgeving is prachtig, de cover spreekt direct aan en de illustraties zijn grappig. Het verhaal gaat over Adam. Als ze in de klas praten over de beroepen van hun ouders en Adam vertelt dat een van zijn ouders misschien minister-president wordt, denkt de meester dat het over zijn vader gaat. Maar: Adams moeder wordt minister-president. In het eerste hoofdstuk is wat aandacht voor wat verkiezingen zijn, maar vanaf hoofdstuk 3 begint een spannend verhaal over een schoolklas op schoolreisje naar het Binnenhof en een hacker die heel het internet plat legt.

Er is ongetwijfeld bewust voor gekozen om niet teveel te willen uitleggen: er gebeurt veel en het is spannend hoe het verhaal zal aflopen. Tussen de regels door geven de schrijvers commentaar op stereotypes in onze samenleving en kansen voor jongens en meisjes om te worden wat je wilt. De actualiteit zit er ook in (persconferenties, crisisteams) en zelfs de namen zijn heel grappig: minister Kwiebes en Flappermuis komen er ook in voor!

Aan het eind van het boek zit een woordenlijst, samengesteld door ProDemos. De makers hebben duidelijk voor ogen gehad dat leerkrachten en ouders dit boek gebruiken om met kinderen in gesprek te gaan over belangrijke onderwerpen zoals talent, gelijke kansen, stereotypes, democratie en onze regering. Ik vind het wel erg veel voor één boek, maar tegelijkertijd is het fijn dat het spannende verhaal wat luchtigheid brengt. Wat mij betreft weer een geslaagd project van Rose stories, de organisatie die onder andere maatschappelijk betrokken kinderboeken uitbrengt en diversiteit in de breedste zin in onze cultuur stimuleert. Meer info op http://rosestories.nl

Young adult, Zelf lezen

De verloren bloem van de sjamaan – Davide Morosinotto

Ken je dat, dat je heel graag verder wil lezen in dat geweldige boek, maar eigenlijk ook niet omdat je niet wilt dat het uit is? Dat gebeurt mij nou altijd met de boeken van Morosinotto!

Zijn nieuwste boek, De verloren bloem van de sjamaan, is ook weer steengoed. Ongelooflijk spannend, grappig en prachtig vormgegeven – zoals we gewend zijn van zijn vorige boeken. De lettertypes en de bladspiegels vertellen ook regelmatig het verhaal, zoals wanneer hoofdpersoon Laila een epileptische aanval krijgt en de woorden chaotisch over de bladzijden kronkelen.

Dit boek is geschikt vanaf 11 jaar ongeveer, maar het is ook geen typisch kinderboek. Dat maakt het juist zo goed: Morosinotto zei in een interview met de @boekenkrant dat hij denkt “dat jongeren niet gebaat zijn bij lievige boeken: het leven heeft immers mooie en nare momenten. De oplossing is niet om er niet over te praten met kinderen, het gaat erom dat je de juiste manier vindt om dat te doen. Zeker in deze tijd.”

Het verhaal past dan ook heel goed bij deze onzekere tijd van een gemeen virus en een mysterieuze ziekte. Laila is ongeneeslijk ziek en ze heeft haar zinnen gezet op een ‘geneeskrachtige’ bloem. Zou die haar kunnen helpen? Laila en haar vriend El Rato zijn dapper en schrikken nergens voor terug: dat soort hoofdpersoon hebben we nodig voor een meeslepend boek! Ik was meer dan 500 pagina’s lang in Peru, in 1986. Het is geweldig hoe we met mooie boeken naar andere plaatsen en tijden kunnen ‘reizen’…

Dus: zin een heerlijk dik boek (in je voorjaarsvakantie)? Pak deze! En heb je Het mysterieuze horloge van Walker & Dawn en Twee fonkelrode sterren in de blinkend witte sneeuw nog niet gelezen? Mazzelaar! Dan heb je nog drie heerlijke boeken in het vooruitzicht…

Zelf lezen

STACH

Uitgeverij Lemniscaat heeft een nieuw tijdschrift uitgebracht dat tweejaarlijks zal verschijnen: STACH, vernoemd naar het beroemde personage uit Koning van Katoren.

STACH staat bomvol met uitsluitend boeken van Lemniscaat en is een feestje om door te bladeren. De luxe fullcolour glossy pagina’s zien er prachtig uit en er is voor ieder wat wils: een puzzel, leesfragmenten, interviews en wat mij betreft de leukste rubriek: recensies door kinderen. Jij kunt ook je recensie van een Lemniscaat-boek inzenden naar stach@lemniscaat.nl.

Ik word blij van dit gratis (!) magazine dat barst van de boekenliefde. Helaas zijn de boekwinkels nog gesloten en kun je het niet meenemen bij een bezoekje aan de boekhandel. Hopelijk kan dit over een maand wel weer!

Geweldig dat Lemniscaat dit initiatief genomen heeft. We misten allemaal wel de Lemniscaat-krant. Dit magazine is wel wat anders, want er staan geen boeken van andere uitgevers in en op de Lemniscaat-krant moest je een abonnement nemen. Doelgroep is de bovenbouw van de basisschool en de brugklas.

Ik kijk alweer uit naar de volgende STACH! Heb jij hem al te pakken gekregen? Wat vond jij ervan?

Zelf lezen

Alles over wie ik ben – Stine Jensen met illustraties van Marijke Klompmaker

Weer een prachtige ‘baby’ in de Kluitman-filosofieboeken-reeks: deze keer over identiteit. Na Alles wat ik voel en Alles wat was durf ik blind het nieuwste boek te kopen: Stine Jensen schrijft zó inspirerend en de illustraties van Marijke Klompmaker zijn ware kunstwerkjes.

Ook in dit deel over identiteit stelt de schrijver je steeds vragen: ben je tevreden met je naam? Voel je je een meisje of een jongen? Wat zeggen mensen altijd over jou? De vragen zijn prikkelend en omdat ze lekker groot op de bladzijden staan, kun je er niet omheen: het zet je aan het denken.

De afwisseling met weetjes, interviews met kinderen en achtergrondkennis zorgt dat je geboeid blijft lezen. De illustraties staan er niet voor de opvulling bij: ze vormen echt een geheel in de opmaak van de bladzijden en in het vertellen van het verhaal.

Mooi ook dat er veel kijk- en leestips worden gegeven. Zelfs een van mijn lievelingsboeken van vroeger wordt genoemd: Wonderkinderen van Thea Beckman!

Dit boek leent zich voor prachtige lessen en/of gesprekken met kinderen over het belangrijkste wat je hebt: jezelf. Jijzelf bent zo boeiend, daar kunnen we uren over praten! Stine en Marijke, ga zo door: filosofie sleept ons door deze zware tijd.

Zelf lezen

De Waterwaack van Natterlande – Marco Kunst

Een maf boek vol grappige taalvondsten, waar ik regelmatig hardop om moest lachen.

Een tweeling vertelt om en om het verhaal over hun verhuizing naar het raarste en natste huis waar ik ooit van heb gehoord.

Met veel oog voor detail en met veel uitweidingen: geschikt voor gevorderde lezers (11+) die wel zin hebben in een uitdaging.

Marco Kunst verrast steeds weer: dit boek is weer zo anders dan Vlieg! dat ik hiervoor las. Heel leuk om zo een oeuvre te leren kennen. De tekeningen van Marieke Nelissen passen perfect bij het verhaal, net als bij Het verlangen van de prins.

Zelf lezen

De olifantendief – Jane Kerr

Houd jij van avonturenverhalen die zich afspelen in een andere tijd, op een andere plaats? Houd je van lezen over dieren, zoals olifanten en paarden? Dan raad ik je dit boek van harte aan. Terwijl ik het las kwamen er beelden van andere boeken die ik eerder las boven. Maar betekent dat dat het geen origineel verhaal is? Integendeel: het is een heel spannend boek dat je niet weg kunt leggen!

In De olifantendief leren we Boy kennen: een gewiekste zakkenroller die woont in een achterbuurt in Edinburgh, Schotland. Het verhaal speelt in 1872. Het is een harde tijd. Boy heeft geen vrienden of familie, hij heeft enkel vijanden die hem klusjes laten opknappen. Totdat Boy op een veiling van dierentuindieren terecht komt. Daar ontmoet hij de reusachtige Maharadja, een Afrikaanse olifant waar hij direct een diepe connectie mee voelt.

Boy wordt door de nieuwe eigenaar van de olifant, meneer Jameson, ontdekt en krijgt een bijzondere positie: hij wordt ‘gekroond’ tot Indiase prins (wat hij natuurlijk niet is!) die op de olifant een reis gaat afleggen naar het circus in Manchester. Meneer Jameson is er alles aan gelegen om veel aandacht te trekken met de olifant en de trip: op allerlei manieren laat hij de pers en de inwoners van de dorpen en steden weten dat ze naar het circus moeten komen.

Voor Boy, die nu Danny of prins Danjat genoemd wordt, wordt het steeds ongemakkelijker: hij moet het spelletje meespelen en meedoen met de leugens, terwijl hij ondertussen steeds bang is dat zijn oude vijanden hem achtervolgen. Wat het extra ingewikkeld maakt, is dat Danny niet kan (of wil?) praten. Hij begint zijn reisgenoten te wantrouwen, of is dat ten onrechte…?

Het verhaal deed me terugdenken aan een van mijn favoriete boeken van afgelopen jaren: Het mysterieuze horloge van Walker & Dawn van Davide Morosinotto. De karakters, de sfeerbeschrijvingen en het ‘harde leven’ worden prachtig verwoord. Beide boeken lezen heerlijk, omdat er lekker veel actie is.

De dreiging die in het hele boek voelbaar is, herinnerde me aan het boek De juwelendief van M.G. Leonard en Sam Sedgman. Dit boek is een detective voor kinderen en ook in De olifantendief wordt je gaandeweg in een ingewikkelde ‘puzzel’ getrokken. Wie is de saboteur? Wie kun je vertrouwen en wie niet?

Tot slot moest ik ook denken aan de film Enola Holmes (te zien op Netflix), dat zich ook afspeelt in het Engeland van meer dan 100 jaar geleden: met paarden en wagens, onhandige stijve kleding, straatschoffies en duidelijke klassenverschillen. Hoewel het een tijd is waarin we niet meer zouden willen leven, gaat er ook iets romantisch van uit.

Een lekker dik boek om in te verdwijnen, het houdt voortdurend je aandacht vast en het bevat steeds weer een verrassende wending. Het ideale boek om nu lekker te bestellen bij je boekhandel dichtbij, een cadeau voor jezelf of voor een jonge lezer. Geschikt voor 11 jaar en ouder om zelf te lezen. Voorlezen kan al vanaf 10 jaar.

Bestel het boek hier: https://www.kinderboeken.nl/boek/de-olifantendief/ of bij je lokale boekhandel!