Nachtmerries. Het woord alleen al roept zoveel op. Angst, zweten, paniek, onrust, verdriet. Gelukkig heb ik ze niet vaak. Ik maak dan ook niet regelmatig traumatische dingen mee, en ik kies er vaak bewust voor om niet alle ellende die over je heen gestort wordt via tv en sociale media binnen te laten komen. Maar kinderen die uit een oorlog komen hebben ze des te vaker. Ze konden zich niet onttrekken aan de ellende, ze zaten er middenin. Tijdens het slapen verwerken je hersenen wat je hebt gezien. Dat is mooi, maar als je badend in het zweet wakker wordt is het doodeng: je weet even niet meer waar je bent en wat je kunt doen om van dat rotgevoel af te komen. Ik snap ook dat veel kinderen helemaal niet meer durven te gaan slapen.
Over dit onderwerp maakte Marjolein Visser, onder andere bekend van het prachtige De verboden duinen, samen met de onovertroffen The Tjong-Khing, een boek. De aanleiding was voor Visser haar ervaringen bij de COA-locatie Ter Apel, waar ze schrijfworkshops verzorgde voor de bewoners (wil je daar meer over lezen, lees dan haar boek Oorlog overleef je nooit alleen). Ze sprak daar veel kinderen die last hebben van nachtmerries.
De zachtmerrie is een troostrijk boek geworden. In zachte taal, met korte en lange zinnen, op rijm of juist niet, in afwisselende lettergroottes, vertelt Visser waar een nachtmerrie allemaal over kan gaan. Het roept vast herkenning op. Er zijn veel thema’s die vaak terug komen, zoals hard moeten rennen maar niet vooruit komen, ergens af vallen, door de grond zakken. Bizarre gebeurtenissen wisselen elkaar af, en juist het onverwachte en ongrijpbare is zo angstig.
De ouders van de hoofdpersoon van het boek denken wel te weten wat je aan nachtmerries moet doen. Maar het helpt niet: het doet geen recht aan de aanwezigheid van de nachtmerrie.
En dan ontmoet hij op een avond een heel bijzonder wezen, de zachtmerrie. Een paard op hele lange benen, met een zachte snuit. Ze houdt van nachtmerries, niet omdat ze zo eng zijn maar omdat ze ermee overweg kan. Ze weet hoe ze kan meebewegen met de golven, en hoe je de afloop van de nachtmerrie kunt beïnvloeden zodat je fijn wakker wordt. Als lezer krijg je terloops ook tips hoe jij dat aan kunt pakken: een andere afloop verzinnen, een zachte afloop.
Het boek ontroerde mij zeer, vooral vanwege de aanleiding van het onderwerp. Maar ook de ‘zachtheid’ van de illustraties van Thé Tjong-Khing is heel bijzonder. Elke pagina is weer anders, elke illustratie vertelt een eigen verhaal.
Verschenen bij Leopold https://www.kinderboeken.nl/boek/de-zachtmerrie/
