Young adult

Winnen van de wereld – Mark Boode

Yanna is op zoek. Op zoek naar zingeving, de liefde, vriendschap en vooral: naar wie zij is. Als ze in aanraking komt met een groep mensen die strijden tegen de gevolgen van klimaatverandering lijkt het wel alsof ze door de bliksem wordt getroffen. Dat is het! Daar wil ze bij horen, zich voor inzetten. Ze doet mee met een demonstratie en voelt dat ze dáár moet zijn, op dat moment.

“Voor het eerst in mijn leven doe ik iets wat zin heeft. Voor het eerst bepaal ik zelf een beetje de regels. En wie de regels van het spel bepaalt, heeft de meeste kans om te winnen.”

Het heeft grote impact op haar leven, het aansluiten bij de Green Rebels. Ze krijgt nieuwe vrienden. Haar oude vrienden begrijpen haar niet meer. Haar ouders zijn bezorgd en hebben veel vragen. Maar Yanna heeft geen tijd om te antwoorden. Actie moet er komen, en snel!

Ze bedenkt een risicovolle operatie. Ze wil een school bezetten. Want het onderwijs moet veranderen vindt ze: op school moeten jongeren leren om in opstand te komen, activisten te worden. Tijdens een les durft ze te zeggen:

“In de wereld gaat het net als in de klas. De sterkste heeft het voor het zeggen. De mensen met het meeste geld hebben de hoogste contacten en duurste advocaten. (…) Waarom leren we niet hoe we dat kunnen veranderen?”

Yanna is de held van dit verhaal. Een personage waar Jesse van Schaik (2005) zich in kan herkennen. Aan het eind van het boek introduceert Jesse zichzelf: ze voert al jaren actief actie voor het klimaat. Ze was op haar veertiende medeoprichter van Fridays For Future NL en betrokken bij heel veel acties van o.a. Greenpeace en Extinction Rebellion.

Mark Boode schreef dit boek omdat hij een van de oprichters is van Teachers for Climate. Docenten die zich hard maken voor activisme in de klas en op school. Naast de belangrijke boodschap die Boode in dit boek uitdraagt is het ook een spannende en psychologische young adult waarin Yanna een interessante ontwikkeling doormaakt. Haar onzekerheid en zoeken is heel rauw beschreven en daarom zo goed voelbaar. Ze wordt voor het eerst verliefd en het lijkt alsof de hele wereld afwisselend tegen haar is of juist dat alles geweldig is. Niks ertussen in. Precies zoals pubers dat kunnen voelen. Knap gedaan van de schrijver.

Dit boek is een aanrader voor jongeren, hun ouders en docenten in het voortgezet onderwijs. Ik ben benieuwd hoe het verder gaat…

“Is dit de manier om te winnen van de wereld?’

Ik zweet. Ik weet het niet. De wereld is geen film met goodguys en badguys, dit heeft niets te maken met winnen of verliezen. We zijn onderdeel van de wereld.

‘We moeten allemaal veranderen,’ zeg ik. ‘We moeten winnen van onszelf.”

Dit boek verscheen bij uitgeverij Lemniscaat, kijk hier voor meer informatie en lessuggesties op https://lemniscaat.nl/boeken/winnen-van-de-wereld

Op 9 maart werd het boek gepresenteerd in Pakhuis De Zwijger. Via deze link is het terug te kijken.

Lees hier een artikel in Trouw van 11 maart over het boek:

Zelf lezen

De laatste beer – Hannah Gold

“Don’t try this at home”

⁃ Vriendschap met een ijsbeer sluiten;

⁃ Alleen door een landschap dat je niet kent dwalen;

⁃ Alleen door een landschap dwalen terwijl het minstens 10 graden onder nul is;

⁃ Alle voedselvoorraden opmaken terwijl je niet weet wanneer het weer wordt aangevuld;

⁃ Niemand vertellen dat je een ijsbeer hebt gezien;

⁃ Niet praten met je vader over wat je hebt meegemaakt;

⁃ Niet knuffelen met je vader terwijl je dat wel graag wilt;

⁃ Al het bovenstaande terwijl je de hele dag bijna helemaal alleen bent voor 6 maanden op een ijskoud eiland.


Het veelgeprezen De laatste beer is een heerlijk en leerzaam boek. Een verhaal over moed en rouw, over hoop en liefde. April is de heldin van het verhaal. Ze vertrekt met haar vader voor 6 maanden naar Bereneiland, een verlaten eiland 400 km onder Spitsbergen. Haar vader is meteoroloog en zal de hele dag werken aan het meten van de temperatuurstijging in het poolgebied.

April is een stoer en strijdbaar meisje. Ook al kijkt haar vader niet naar haar om, toch komt ze de dagen door. Alles wat hierboven staat doet ze; waarbij je als lezer voelt: don’t try this at home! Je weet dat wat April doet echt niet kan, maar toch geloof je het.

Dit boek is fantastisch in te zetten bij een project over klimaatverandering en de gevolgen daarvan voor mens en dier. Naast goede informatieve boeken, zoals Palmen op de Noordpool van Marc ter Horst, kun je ook goed met fictieve boeken werken. Lees bijvoorbeeld dit fragment voor en geef de kinderen een mooie schrijfopdracht:

“‘Het spijt me, Beer. Mensen zijn soms zo… onnadenkend. Oké, ik niet. En lang niet alle mensen. De meesten van ons willen dit niet. We weten gewoon niet wat we moeten doen aan die ijskappen en het plastic en dat dieren als jij lijden. Eerlijk gezegd is het allemaal zo groot en eng – het lijkt wel of we voor een hoge muur staan. Soms is het dan eenvoudiger om gewoon niets te doen en maar hopen dat iemand anders het oplost.’”

Geef de kinderen vervolgens de opdracht om een brief aan de ijsbeer te schrijven: vertel daarin wat jij gaat doen om de wereld een klein beetje te helpen tegen klimaatverandering.

Een waardevol boek: geschikt vanaf 9 jaar ongeveer.

Zelf lezen

Gespot – M. G. Leonard

M.G. Leonard, de uit Engeland afkomstige schrijfster, schrijft graag over dieren. In haar serie Keverjongen gaat het over insecten en stipt de schrijver het belang daarvan voor de natuur aan. In Twitch, het eerste deel van de nieuwe serie, gaat het over vogels. Zelf zegt ze in het nawoord dat ze ook graag een goede vogelspotter wil zijn, maar dat het haar nog niet zo goed af gaat. Vogels kijken is in de Corona-tijd populairder geworden als tijdverdrijf, maar het blijft erg lastig om vogels te determineren en om nieuwe soorten te ontdekken. Veel vogelaars hebben een ‘spark’ vogel: een soort die ze heel graag willen zien. Ik noem mezelf geen echte vogelaar, maar ik heb er ook eentje: de hop. Hopelijk ga ik hem deze zomer zien in Frankrijk.

In Gespot, het vervolg op Twitch, volgen we de vogelaars Twitch en Jack, die een geheime hut hebben in een natuurgebied en daar vogels bestuderen. Maar ze hebben ook een andere zelfbenoemde taak: misdaden oplossen! Samen met nog een paar andere kinderen die zich bij hun club hebben aangesloten gaan ze deze keer op onderzoek uit naar het mysterie van de katten die beschoten worden in hun natuurgebied. Tegelijkertijd maken ze zich op voor de komst van een heel bijzondere vogel, de lammergier, die over hun natuurgebied zal gaan vliegen. Door een oude man in het dorp worden ze ook gewaarschuwd voor een grote overstroming: maar hoe weet deze man dat en gaat het echt gebeuren?

Genoeg ingrediënten voor een avontuurlijk en spannend boek dus! Ik vond het zelf af en toe wel echt teveel, het tempo zat er goed in en ik raakte de draad af en toe kwijt. Maar ik denk dat kinderen hier minder moeite mee zullen hebben. Zij lezen vaak ook sneller en letten minder op details. De rode draad is toch wel de vriendschap van de club Twitchers. Het voelt als een gezellige vriendengroep die elkaar goed in de gaten houden en grappen met en over elkaar maken. Ze kennen elkaars kwaliteiten en maken daar slim gebruik van om de mysteries op te lossen.

Al met al een fijn vervolg op Twitch, dat ik inhoudelijk net iets sterker vond. Maar series lezen is altijd goed voor de leesbevordering: je kunt je weer verheugen op een nieuw deel en zal het waarschijnlijk net zo leuk en goed vinden als het vorige. Hopelijk volgen er dus nog meer delen over Twitch en Jack, net als de serie ‘Dader op het spoor’ (waarin het gaat over treinen en die zijn uitgegeven door Fontein). Twitch en Gespot verschenen bij Lannoo. Je kunt de boeken hier bestellen!

Voorleesboeken, Zelf lezen

Herfst en winter met Kikker & Pad – Arnold Lobel

Kikker en Pad, wie kent ze niet? Nou, een heleboel jongeren en kinderen van nu, en dat is jammer! Arnold Lobel (Verenigde Staten, 1933-1987) schreef zijn eerste verhalen over Kikker en zijn vriend Pad in de jaren ‘60. In 1970 verschenen ze in het Nederlands. Lobel schreef veel verhalen voor beginnende lezers en illustreerde zijn verhalen zelf. Schrijven vond hij moeilijker dan tekenen. Alle verhalen van Kikker en Pad behoren tot de klassieke kinderboeken, maar de dierenverhalen zijn nooit zo bekend geworden als Winnie de Poeh of De wind in de wilgen. De verklaring die vaak wordt gegeven is dat de verhalen zo bescheiden zijn.

Dat zie je ook als je deze nieuwe uitgave met een selectie van verhalen uit Bij Uil thuis en Alle verhalen van Kikker en Pad: rustige kleuren, grote letters en de illustraties hebben een zacht uitstraling en veel ronde vormen. Het boek straalt liefheid en warmte uit. Als je begint te lezen ga je direct houden van Kikker, Pad en Uil: ze zijn zo lief en ontroerend, ze hebben het beste met elkaar en de wereld voor. Kikker en Pad zijn beste vrienden. Kikker is optimistisch en vrolijk, Pad wat humeuriger. Maar ze zijn er altijd voor elkaar, onvoorwaardelijk. Onderstaand citaat is treffend voor hun band:

“De slee maakte een sprong over een berg sneeuw.

‘Zonder jou, Kikker, zou ik de slee niet kunnen sturen,’ zei Pad.

‘Je hebt gelijk, de winter is fijn.’”

Uil woont alleen en heeft het goed met zichzelf: hij huilt tranenthee en laat de winter zijn huis binnen. Hij heeft niemand nodig om gelukkig te zijn.

De verhalen spelen zich allemaal af in de herfst of de winter. Er ligt een dik pak sneeuw en er wordt gesleed. Ik las een aantal ervan voor aan mijn kinderen toen ze 3 of 4 jaar waren. Het is dus alweer even geleden, maar de toon kwam me gelijk weer bekend voor. Die vertrouwdheid zal kinderen ook aanspreken. Verhalen die je keer op keer kunt (voor)lezen en die nooit vervelen.

Ben jij ook nieuwsgierig geworden naar Kikker & Pad? Haal dan deze mooie nieuwe uitgave bij de lokale boekhandel of bibliotheek!

Young adult

Deze winter – Alice Oseman

Voor de fans van Heartstopper! In Deze winter ontdekken we wat er gebeurde in de kerst van het jaar waarin Charlie werd opgenomen voor zijn eetstoornis. Een zwaar jaar voor Charlie. Niet alleen voor hem, maar ook voor zijn omgeving: zijn vriendje Nick, zijn zusje Tori, zijn broertje Oliver en zijn ouders natuurlijk.

Charlie zit helemaal in de knoop met zichzelf. Hij wil niet praten over wat er met hem is gebeurd, maar weet ook van zijn psycholoog dat het goed is om te praten. Kerst is een beladen tijd: er is veel eten (waar hij juist vreselijk moeite mee heeft om iets naar binnen te krijgen) en er komt familie die hem allemaal moeilijke vragen gaan stellen. Voor Charlie is eigenlijk niks te verdragen, behalve een knuffel van zijn vriendje. Daarom vlucht hij tijdens kerstmis het huis uit…

Dit boek is anders dan de eerste vier delen van Heartstopper, die graphic novels zijn. Het wordt een novelle genoemd: een kort verhaal over een korte periode. Het verhaal wordt vanuit drie perspectieven verteld: eerst vanuit Tori, dan Charlie en tot slot kleine Oliver.

Je hebt het boekje razendsnel uit, omdat het maar 100 pagina’s telt, maar ook omdat je er vanaf het begin weer helemaal in zit. Als je genoten hebt van de boekenserie én de Netflixserie, dan ben je gaan houden van de personages. Het is net alsof je even met ze kunt praten en kunt vragen hoe het met ze is.

Voor de liefhebbers is dit echt een musthave: een toevoeging aan de graphic novels en een heerlijke kerst-editie, want dit boek ademt (ook al houd je er niet eens van) kerst! Het is hier te koop.

Voorleesboeken, Zelf lezen

De Gorgels en de laatste kans – Jochem Myjer

Het finaledeel van de Gorgel-trilogie! Jochem Myjer vertelde in de Grote Vriendelijke Podcast dat hij in dit laatste deel nog eens flink wilde uitpakken: hij haalde alle Gorgels uit de wereld naar ‘zijn’ eiland om zich op te maken voor hun grootste uitdaging ooit!

Die wereld-Gorgels moeten we wel even leren kennen… In deel 1 waren er alleen nog maar Bobba (de waakgorgel van hoofdpersoon Melle), Belia (de waakgorgel van zijn zusje Limoni) en de wijze Grijze Gorgel. In deel 2 komen daar de Berggorgels bij, die rond de gletsjers in de bergen leven. Maar in dit deel wordt het wat ingewikkelder: met o.a. Grensgorgels, Woestijngorgels en Bosgorgels. De namen en gekke woorden vliegen je om de oren.

“Behoedelazachies!” “Goedemorgelavroegievroegie” “Urgentelaspoediespoedie!”

Gelukkig is er een verklarende woordenlijst voorin en komt er binnenkort een Gorgelencyclopedie! (Daarover later meer)

Melle is zoals we gewend zijn van deel 1 en 2 weer de grote held. Hij wordt door de Gorgels gerespecteerd en gedraagt zich gaandeweg het verhaal zelfs steeds meer als een Gorgel… hij spreekt hun taal, kan zich met de stok verdedigen en leert zelfs om te ‘flitsen’, oftewel razendsnel van de ene naar de andere plek bewegen.

Het probleem waar Melle en zijn kleine vriendjes mee geconfronteerd worden is dit keer grootser en lijkt onoplosbaar. Toch gaan ze de uitdaging aan. Maar of het gaat lukken om de Brutelaars die Gorgels in slaap brengen te bestrijden?

Ik heb weer erg genoten en gelachen tijdens het lezen. Er zitten geweldige taalvondsten in (de Görgels uit het nöörden plaatsen öp elke ö een trema: echt een hilarisch effect). Myjer schrijft ook zo beeldend dat je het echt voor je ziet, bijvoorbeeld het inrichten van het ‘hoofdkwartier’ voor de Gorgels in de camper. Myjer heeft ook veel oog voor de natuur en benoemt veel vogelsoorten en je leert en passant ook meer over de poolcirkel en natuurverschijnselen in het Hoge noorden.

Dit boek leest net als de eerdere delen weer als een trein. Complimenten ook voor de vormgeving en papierkeuze van de uitgever: dit boek oogt zo lekker stevig en robuust daardoor, net als de andere boeken. De illustraties van Rick de Haas zijn weer schitterend en het zijn er ook weer lekker veel, soms paginagroot.

Bij het lezen van het laatste hoofdstuk kreeg ik een brok in mijn keel. Kinderen die 12 jaar worden verliezen hun Gorgel. Hoe moet dat nu met Melle en Limoni?

Ontroerend vond ik het interview dat Bas en Jaap in de GVP hadden met Jochem Myjer. Hij beschouwt de Gorgels als zijn levenswerk. Vroeger was Myjer al groot liefhebber van kinderboeken en nu is hij zelf succesvol schrijver geworden. Hij gaf zelfs toe dat hij schrijven nóg leuker vindt dan op het podium staan.

Helaas is de Gorgel-reeks met dit boek ten einde. Voor Jochem Myjer is het genoeg zo: volgens een theaterwet komt alles in drieën. Maar schrijven is Myjer nog niet zat: we kunnen een nieuw kinderboek van hem verwachten! Gorgel-fans kunnen zich nog wel verheugen op een soort encyclopedie met alle Gorgels en Brutelaars die er op de wereld voorkomen.

In de wereld van Jochem Myjer lijkt alles alleen maar vrolijk en fijn, constateren meerdere interviewers. Dat komt, zegt Myjer, omdat hij graag schrijft over een wereld waarin hij zou willen leven. Ik zou het ook fantastisch vinden als Gorgels echt bestaan. Als er voor ieder kind een wezentje is dat hem of haar beschermt, hoe moeilijk het kind het ook heeft. Die wereld van Jochem Myjer, die is zo gek nog niet.

Young adult

Kilometers zonlicht – Marike Goslinga

Een heerlijk lezende young adult over jezelf zijn, verslaving, de wereldproblemen waar ook jongeren mee worstelen en het grote wonder dat toeval heet. Leonne en Peer ontmoeten elkaar aan het begin van hun Pieterpad-avontuur. Ze komen elkaar steeds weer tegen en het lijkt voorbestemd: wat kunnen zij van elkaar leren?

Peer en Leonne komen om en om aan het woord. Daardoor leer je hen beiden goed kennen. Dat is functioneel voor het verhaal, merk je gaandeweg. Op een gegeven moment duikt er nog een meisje op, Nicky, en ontspint zich een driehoeksrelatie. Peer doet zich steeds voor als iemand anders: waarom is dat?

Het Pieterpad kent iedereen. Toch is het leuk dat Marike Goslinga een kaartje met de route voorin het boek zette. Ver komen ze niet op de route, want het grootste deel van het verhaal speelt zich af in de stad Groningen. Voor mij als Groninger een feest der herkenning, vele plekken die ze beschreef herkende ik.

Erg sterk boek! Vanaf 12+ te lezen, goed voor brugklassers!

Zelf lezen

Het boek van Beatrice – Kate DiCamillo

Met illustraties van Sophie Blackall

Het waren andere tijden, zo’n 1500 jaar geleden. Hoe het was om een meisje te zijn in een wereld van mannen. De vrouw mocht niks, kon niks, anders dan kinderen krijgen en ze grootbrengen. Vrouwen mochten niet leren, niet lezen en geen hoge positie bekleden. Behalve Beatrice.

Kate DiCamillo – bekend van het drieluik dat begon met Neem mijn hand, Flora en de fantastische eekhoorn en vele andere verhalen, veelal over dieren – schreef weer een heel verrassend boek, dat ditmaal in de middeleeuwen lijkt te spelen.

Helemaal zeker weten we dat niet, want DiCamillo vermeldt geen tijd en geen plaats, maar de beelden verklappen genoeg over in welke tijd dit verhaal speelt: kloosters, monniken, koningen, paard en wagens en gevaarlijke soldaten.

Het verhaal ontvouwt zich als een knop die een bloem wordt. Het meisje Beatrice wordt op een ochtend wakker met in haar hand het oor van een geit. De geit is levensgevaarlijk volgens hun eigenaren, de monniken in een klooster. Het meisje weet niet wie ze is en waar ze vandaan komt.

Monnik Edik ontfermt zich over haar. Het blijkt een wonderlijk meisje. Ze blijkt de geit, die woest en wild is, te kunnen temmen. Ze blijkt te kunnen lezen en schrijven. Edik weet niet wat hij meemaakt. Wie is dit meisje?

De lezer gaat mee in de vragen die de monnik stelt. In het klooster worden voorspellingen (profetieën) opgeschreven. Edik herinnert zich een profetie over een meisje dat de plaats van de koning in zal nemen en de wereld zal veranderen. Zal dat dit meisje zijn?

Daar komen we snel genoeg achter. We krijgen sympathie voor Beatrice en de geit, en later ook voor haar jonge vriend Jack Dory. Langzamerhand komen de herinneringen van Beatrice terug. Aan de hand van dromen, flarden tekst die ze opschrijft en ontmoetingen met anderen ontdekt ze wie ze werkelijk is.

Het is een wonderlijk, bij vlagen ongrijpbaar verhaal. Meestal kun je het goed volgen en dan opeens raak je in de war. Het is een gedurfd en uniek verhaal dat me wel wat deed denken aan Het wonderbaarlijke verhaal van Edward Tulane, het porseleinen konijn, dat ik ook schitterend vond. DiCamillo heeft een zo’n eigen stem, met niemand anders te vergelijken. Geschikt voor lezers vanaf 9/10 jaar.

Zelf lezen

Misjka – Edward van de Vendel & Anoush Elman

Met illustraties van Annet Schaap

Een parel. Een ontroerend, klein verhaal dat eigenlijk heel groots is. Over vluchten en over je ergens thuis voelen. Het kleine witte konijntje Misjka brengt het hele gezin van Roya dichter bij elkaar: Misjka staat voor liefde, aandacht en geborgenheid. Het vluchtverhaal van de familie vanuit Afghanistan komt uitgebreid aan de orde: sinds Misjka er is, vertellen haar ouders meer over hoe het gegaan is. Een vreselijk verhaal, te afschuwelijk om te bevatten. Zoveel kinderen maken dit nog steeds mee, elke dag. Het moet stoppen, maar hoe?

Edward van de Vendel en Anoush Elman schreven eerder samen De gelukvinder, een boek in de Slash-serie waarin een kinderboekenschrijver samen het levensverhaal van iemand opschrijft. In De gelukvinder gaat het over Hamayun, de broer van Roya. Anoush Elman heeft altijd contact gehouden met Edward van de Vendel en het verhaal over Misjka moest ook verteld worden. Daarom is dit boek er nu.

Het is een bijzonder boek, in al zijn kleinheid en bescheidenheid: juist in deze tijd waarin zoveel mensen vluchten, een veilige plek zoeken, is het bijzonder om een verhaal van binnenuit te lezen. Een gezin dat zoveel heeft meegemaakt. Zo belangrijk dat kinderen de verhalen horen zodat ze meer begrijpen van wat er gebeurt.

Wat is dit mooi gedaan. Edward van de Vendel heeft een fantastische schrijfstijl en de tekeningen van Annet Schaap!!! Zo mooi en zo passend bij het verhaal. Een regelrecht parel, een boek dat ik niet meer vergeet en vast vaak zal herlezen. ❤️

Zelf lezen

Hoor je mij? Als je moet leven in twee werelden…

Caja Cazemier & Martine Letterie

Wat een goed en interessant boek! Over een wereld waar je als ‘horende’ vaak geen weet van hebt: de wereld van de doven. Hoe is het om doof te zijn? Waar loop je tegenaan als tiener en wat zijn de verschillen in hoe de samenleving met doven omgaat tussen 70 jaar geleden en nu? Daar gaat het om in dit boek van het duo Cazemier & Letterie, die eerder ook al het concept van twee personages die beiden in een andere tijd opgroeien loslieten op twee jeugdboeken (Familiegeheim en Made by Indira).

Het verhaal leest als een trein, ook al moet je even wennen aan de twee personages die elkaar steeds afwisselen in hoofdstukken: Sterre die in onze tijd leeft en Freek, die in de jaren ‘50 tiener is. We leren hoe er 70 jaar geleden naar doven werd gekeken (gebarentaal was nog niet officieel erkend en mocht je niet gebruiken op school), maar ook wat een CI is, een apparaatje waarmee dove mensen iets kunnen horen (maar lang niet alles).

We leven mee met de worstelingen van de twee tieners, hun onzekerheden en frustraties. Ze verliezen vrienden, worden gepest, maar ontdekken ook waar ze goed in zijn en durven trots op zichzelf te zijn. De manier waarop Sterre en Freek ‘bij elkaar komen’ is heel mooi gevonden!

Het boek is prachtig vormgegeven, te beginnen bij de omslag waar alle letters van het alfabet in gebarentaal op staan. Elke hoofdstuktitel werd ook voorzien van het gebaar in een tekening.

Ongelooflijk mooi dat dit boek er is, want het opent voor jonge mensen weer een wereld waar veel vooroordelen over bestaan, waar we weinig van weten. Meer kennis en begrip zorgt voor een inclusievere wereld. Fantastisch!