Ik realiseerde me dat ik nog niet een echte post aan dit boek heb gewijd, en dat terwijl het een van mijn favoriete boeken is. Op Twitter kwam ik de oproep tegen van een bibliothecaris die zei dat dit boek te weinig uitgeleend wordt bij de bieb. Tijd om er aandacht aan te besteden. Tevens is het onderwerp voor mijn onderzoek voor de Schrijversacademie naar inspirerende boeken.
Dit boek won in 2019 een Vlag en Wimpel. Het is het eerste boek van Morosinotto dat in het Nederlands vertaald is. Morosinotto is Italiaan en heeft vele andere boeken op zijn naam staan, maar nog geen jeugdboeken. Dit boek is wat mij betreft uniek. Een verhaal, verteld vanuit de vier perspectieven van vier kinderen in Amerika in het begin van de vorige eeuw. Ze leven in de bayou, een moerasgebied onder de Mississippi, waar het leven zwaar is. Hun ouders hebben geen tijd om naar hun kinderen om te kijken, ze zijn bezig met overleven. De vier kinderen hebben steun aan elkaar en willen avonturen beleven.
Het avontuur start met de vondst van drie dollars in het moeras. Ze besluiten met het geld een aankoop te doen bij een postorderbedrijf, in die tijd zeer gebruikelijk: er was nog geen internet en winkels waren dun gezaaid. In het boek werken tekst en beeld prachtig samen. De ‘originele’ (niet echt bestaande) pagina’s uit de postordercatalogus voegen iets toe aan het verhaal. De bestelling blijkt niet wat ze hadden gedacht. Ze gaan op onderzoek uit. Een reis van meer dan 3000 km ligt in het vooruitzicht. De vier kinderen, waarvan de jongste 8? is, vertellen samen het verhaal van hun onwaarschijnlijke reis. Volwassenen blijken hen steeds tegen te werken en ze komen in aanraking met grof geweld en onderdrukking. Maar steeds helpen de vier elkaar: ze vullen elkaar aan, lossen puzzels op en met slim nadenken zijn zij uiteindelijk de helden van hun dorp.
Kort samengevat:
⁃ Meerdere perspectieven
⁃ Een andere wereld, een andere tijd
⁃ Tekst en beeld werken samen
⁃ ‘Authentiek’ materiaal gebruiken
⁃ Een geheim
⁃ Lange hoofdstukken, maar steeds eindigend met cliffhanger
⁃ Belevingswereld van kinderen
⁃ Kinderen zijn de helden: slim en goed in logisch denken
Een van mijn favoriete boeken van afgelopen jaar. Een weergaloos goed boek. Het inspireert mij om te gaan schrijven en daarom heb ik dit boek gekozen om onderzoek naar te doen voor mijn schrijfopleiding bij de Schrijversacademie.
Waarom is dit zo’n goed boek? Simon van der Geest volgde de opleiding tot theaterdocent en de toneelschrijfopleiding. Dat maakt dat hij geweldige dialogen schrijft. Ik gok dat ongeveer de helft van het boek bestaat uit dialoog. Grappige, verrassende en levensechte gesprekken waarmee je kunt meeleven met hoofdpersoon Eva, die op zoek is naar haar biologische vader. Ik wil ook veel dialoog in mijn verhaal gebruiken en leer veel van deze schrijfstijl. De hoofdstukken zijn kort, bevatten steeds een kleine cliffhanger en worden afgewisseld met fragmenten uit het ‘werkstuk’ van Eva: een geschreven en getekend onderzoek naar wat biologische vaders zijn en hoe je ze kunt vinden. Karst-Janneke Rogaar maakte de tekeningen die ongelooflijk goed bij de tekst passen en die enorm grappig zijn. Tekeningen of tekst in een andere opmaak voegen echt iets toe aan een verhaal.
Van der Geest maakt van Eva een ondernemend en dapper meisje, dat tegelijkertijd de onzekerheid heeft van een 13-jarige puber. Dat merk je doordat ze gevoelig is voor de mening van anderen en niet alles zegt wat ze denkt. Haar moeder is een beroemde zangeres. Dat is een leuk en actueel gegeven: kinderen zijn vaak erg bezig met status en met wat hun ouders doen (of niet doen😉). Een tweede actualiteit is identiteit: als je alleen door je moeder bent opgevoed en niet op haar lijkt, gaan de kinderen in je klas vragen stellen. Eva vraagt zich af: wie ben ik? Lijk ik ook op mijn vader? Eva wil haar vader leren kennen en besluit zich aan te melden voor het tv-programma ‘Verloren tijd’ (een soort Spoorloos). Zonder dat haar moeder het weet vertrekt ze naar Suriname! Kinderen met lef vind ik geweldig. Mijn verhaal waar ik nu aan werk gaat ook over kinderen die iets heel spannends gaan doen, zonder ouders. Zoals ook in de andere boeken van Van der Geest gaat dit verhaal om een (familie)geheim. Stukje bij beetje kom je als lezer meer te weten over dit geheim. Dit gegeven wil ik ook gaan gebruiken in mijn verhaal. Het maakt dat je verder wilt lezen om het ‘raadsel’ op te lossen.
In het verhaal speelt de filmcrew van Verloren tijd een grote rol. Zij zijn vooral bezig met het maken van een mooi tv-programma. Eva is daar helemaal niet mee bezig: ze wil haar vader vinden. Buitenkant versus inhoud komt hiermee aan de orde: in onze snelle wereld van (sociale) media is er veel vluchtige informatie en wordt de impact van gebeurtenissen vaak vergeten.
Tot slot komen alle verhaallijnen aan het eind van het boek bij elkaar. Ik wil niet teveel verklappen, maar Eva verdwaalt in de jungle en komt tot een bijzondere ontdekking. Ook ontmoet ze een jongen die heel speciaal voor haar is: een vleugje romantiek. Dit laatste wil ik ook verwerken in mijn verhaal: verliefdheid spreekt de lezer vanaf 11 jaar vaak ook erg aan!
Dit is een van de mooiste young adults die ik ooit las. Steengoed geschreven. Ontroerend. Levensechte personages.
En dan de taal: Gioia verzamelt bijzondere woorden en dan heb je me natuurlijk. Zo’n bijzonder meisje. Ik zou haar graag ontmoeten.
Ik lees dat de schrijver de populairste docent van Italië is. Er wordt ook heel mooi over onderwijs geschreven in dit boek. Vooral de filosofielessen zijn geweldig.
Ik raad dit boek aan iedereen aan, het is prachtig. Dit boek is terecht genomineerd voor besteboekvoorjongeren2020
Een pittig verhaal over vriendschap, liefde, verdriet en verwarrende gevoelens: alles waar een jongere mee worstelt, gecombineerd met het feit dat de hoofdpersoon, Raaf, blind is.
Schrijfster Pamela Sharon weet heel knap de belevingswereld van een jong blind meisje te vangen. En de constante vergelijking met kleuren is prachtig gevonden. Je gaat anders kijken naar blindheid: kleuren hoef je niet te zien om ze te ‘voelen’. Aanrader dit bijzondere boek!
Een kinderboek dat zich afspeelt in de 17e eeuw, ten tijde van de pest – dat ook nog eens verschijnt terwijl Corona ons leven domineert – dat is bijzonder. Leeuw met strepen is een gedurfd en origineel verhaal, heerlijk meeslepend geschreven, spannend, zielig en leerzaam.
Wát een boek! Dagenlang was ik in een moeras: met muggen, slangen, schimmel, vies eten en verlaten huizen. Axel en Tommy, twee broers van 16 en 13, zijn op de vlucht voor de politie. Hun ouders zijn opgepakt in de nacht dat de nieuwe president aantrad: – Foxen – de president die met nog hardere hand het nieuwe regime wil uitvoeren – het regime van het quotum.
Het verhaal speelt zich af in de toekomst. En daarin is de aarde te vol geworden. Er zijn maatregelen nodig.
‘Kijk, als je mensen laat slinken, dan is er wel genoeg ruimte,’ had de schoolmeester van Axel uitgelegd.
‘De mensen die slinkers worden, mogen bijvoorbeeld geen gas en stroom gebruiken, niet naar school, niet autorijden, niet met de trein. Ze moeten hun geld inleveren en mogen geen spullen meer kopen. Zo halveert hun voetafdruk…’ ‘Ze gebruiken dan nog maar zo weinig van de aarde dat we ze maar als halve inwoner hoeven te tellen.’
De Wereldraad bedacht deze slimme, maar gruwelijke ‘oplossing’ voor onze overvolle planeet.
Tot hun stomme verbazing werden Axel, Tommy en zijn ouders slinkers. Van de ene op de andere dag mochten ze bijna niks meer. Ze mochten afval opruimen op straat en werden met de nek aangekeken. Mensen die slinkers hielpen, werden gestraft. En op de nacht van de verkiezing was er een razzia waarbij veel slinkers naar een Slinkkamp werden gestuurd. Axel en Tommy weten in die nacht te ontkomen aan de politie. Hun ouders worden wel meegenomen. Maar hun moeder roept nog wat cryptische zinnen voordat ze het huis verlaat. Deze cryptische woorden blijken de sleutel tot een waanzinnige avontuur waarbij Axel en Tommy de twijfelachtige titel ‘helden’ krijgen.
De wereld is gedoemd te vergaan: er is geen andere oplossing dan de bevolking te reduceren. Of is er toch een andere weg? In een klein bijzinnetje schetst Morshuis nog een ander scenario: ‘Misschien paste het als iedereen een heel klein beetje slinker werd?’ Hiermee zet Marloes Morshuis aan het eind van het boek de toon: ondanks dat het een zwaar, duister boek is, is er ook hoop: als we allemaal een heel klein beetje beter voor onze planeet gaan zorgen (en dan kun je zelf invullen hoe je dat wilt doen) – je voetafdruk verkleinen – dan hoeft het quotum geen waarheid te worden.
Ongelooflijk hoe Morshuis een wereld neerzet die zomaar werkelijkheid zou kunnen worden. Een vreselijk toekomstbeeld. Maar de jongeren zijn altijd onze hoop, er is altijd een andere weg en er zijn altijd nog meer goede dan slechte mensen.
Lees dit boek, het is prachtig. Het leest als een thriller, een avontuur, een detective en een sprookje tegelijk. Als je eenmaal bent begonnen kun je niet meer stoppen. Je wilt de puzzels oplossen, de losse eindjes aan elkaar knopen en achterhalen wie iemand nou echt is, want niets is wat het lijkt. Laat het over je heen komen en denk er – net als ik – nog lang over na. Want het is wel óns probleem: er is maar één aarde. Gelukkig is er nog wel een deel 2 op komst van Project Z: ik kan niet wachten! (En die vormgeving! Wat heeft Lemniscaat dit boek prachtig uitgegeven met vallende poppetjes op snee – met zoveel zorg en aandacht gedaan, geweldig).
Deze recensie verscheen in de Boekenkrant van juli 2020. Online hier te lezen.
In het debuut van Nicole Panteleakos – In de ruimte is het stil – leren we Nova kennen, een autistisch meisje van 12 jaar. Haar oudere zus Bridget loopt op een dag zomaar weg van het pleeggezin waar ze wonen. Ze heeft Nova beloofd dat ze terugkomt op de dag dat de Challenger op zal stijgen: 28 januari 1986. Omdat Nova niet kan spreken en af en toe raar beweegt, wordt ze afgeschilderd als achterlijk. Het ware verhaal van de verdwijning van haar grote zus wordt haar niet verteld. Tot ze er zelf achterkomt.
Nova en Bridget worden door jeugdzorg uit huis geplaatst als hun moeder doordraait. Nova is dan 5 jaar. Ze komen in veel verschillende pleeggezinnen terecht en hebben het niet gemakkelijk. Nova en Bridget hebben veel aan elkaar. Ze delen hun liefde voor ruimtereizen, de muziek van David Bowie (het nummer Space Oddity) en het boek De kleine prins.
Nova krijgt nieuwe, liefdevolle pleegouders. Ze gaat ook naar een nieuwe school, waar ze vrienden maakt en steeds beter leert te communiceren. Voor het eerst wordt Nova serieus genomen: haar pleegouders geloven dat Nova slim en gevoelig is, ze ontdekken dat ze kan lezen en alles kan begrijpen wat er tegen haar gezegd wordt. Ze kan alleen niet praten. Dat machteloze gevoel spreekt van alle bladzijden: Nova wil zo graag dingen vragen en zeggen, maar ze kan het niet. Dus vertrouwt ze haar gedachten toe aan ‘brieven’ aan haar zus die ze niet echt schrijft maar die ze bedenkt in haar hoofd.
Op de dag van de lancering is ze op school. Samen met haar klasgenoten en de leraren is ze getuige van de noodlottige lancering van de Challenger. De spaceshuttle viel 73 seconden na lancering uit elkaar, waarbij alle zeven bemanningsleden omkwamen. Terwijl Nova hiernaar kijkt, weet ze opeens waar haar zus naartoe gegaan is. Ze rent weg en het laatste puzzelstukje valt op zijn plaats.
Het feit dat het boek in de jaren ’80 speelt en de verwijzingen naar andere boeken, personen, historische gebeurtenissen en muziek die de jeugd van nu waarschijnlijk niet kent, maakt het boek best lastig voor de doelgroep. Ik denk dat het boek geschikt is voor kinderen vanaf ongeveer 12 jaar. Vooral kinderen die iemand kennen met autisme – bijvoorbeeld een klasgenoot, broer of een zus hebben met een verstandelijke beperking – zullen kunnen meeleven met Nova.
In de ruimte is het stil is een spannend en ontroerend jeugdboek. Het zit ingenieus in elkaar, je merkt dat de auteur het verhaal met zorg wilde vertellen. Je moet er – als je het uit hebt – even van bijkomen. De tranen stonden in mijn ogen tijdens het lezen van het einde. Nova is zo’n levensecht meisje: je wilt dat het goed komt.
English translation:
Which I cannot ask
In the debut of Nicole Panteleakos – It is silent in space – we get to know Nova, an autistic girl of 12 years old. One day her older sister Bridget just walks away from the foster home where they live. She has promised Nova that she will return on the day that the Challenger will take off: January 28, 1986. Since Nova cannot speak and occasionally moves weirdly, she is portrayed as retarded. She is not told the true story of her big sister’s disappearance. Until she finds out herself.
By Maaike de Vries
Nova and Bridget are placed out of the house by youth care when their mother goes crazy. Nova is then 5 years old. They end up in many different foster homes and do not have an easy time. Nova and Bridget have a lot going for each other. They share their love for space travel, the music of David Bowie (the song Space Oddity) and the book The Little Prince.
Nova gets new, loving foster parents. She also goes to a new school, where she makes friends and learns to communicate better. For the first time, Nova is taken seriously: her foster parents believe Nova is smart and sensitive, they discover that she can read and understand everything that is said to her. She just can’t speak. That powerless feeling speaks from all pages: Nova is so eager to ask and say things, but she cannot. So she entrusts her thoughts to “letters” to her sister that she doesn’t actually write but that she comes up with in her head.
She is in school on the day of the launch. Together with her classmates and teachers, she witnesses the fateful launch of the Challenger. The space shuttle disintegrated 73 seconds after launch, killing all seven crew members. While Nova is looking at this, she suddenly knows where her sister has gone. She runs away and the last puzzle piece falls into place.
The fact that the book plays in the 1980s and the references to other books, persons, historical events and music that the youth of today probably does not know, makes the book quite difficult for the target group. I think the book is suitable for children from about 12 years old. Children who know someone with autism – for example a classmate, brother or sister with a mental disability – will be able to sympathize with Nova.
Silent in Space is an exciting and moving youth book. It is ingeniously constructed, you notice that the author wanted to tell the story with care. You need to recover from it when you have finished. Tears came to my eyes as I read the end. Nova is such a lifelike girl: you want it to be all right.
Wow. Nieuwe lievelingsserie hier! Wat ik 15 jaar geleden met Harry Potter had, heb ik nu weer! Ik wil dóór! Wat een geweldig 1e boek uit een serie. Wat een spanning, wat een wereld, wat een verhaal! Ik kon er regelmatig niet gemakkelijk van in slaap komen. De prachtige zwart-wit foto’s in het boek hielpen ook niet echt: je ziet het letterlijk voor je. Dat monster met die mond vol tongen: 😱 Of wat te denken van mannen met witte ogen zonder pupillen, potten met ingewanden op sterk water en geheimzinnige clowns met witte gezichten. De wereld van mevrouw Peregrine is een intrigerende wereld: en Jacob (16 jaar) is de spil in het mysterie. Dit 1e boek bevat ook een flinke dosis romantiek, wat ik heel verrassend vond. Op naar boek 2: De omhulde stad. Ik heb het al besteld bij de boekhandel. En dat er daarna nog een deel 3, 4 en 5 zijn: wat een heerlijk vooruitzicht!
Van Suzanne Wouda wist ik al dat ze prachtig over de Tweede Wereldoorlog kon schrijven door de ogen van het kind door haar boek Sabel. In deze verzameling ‘dagboekverhalen’ komen veel kinderen aan het woord door middel van hun gevonden dagboeken. De auteurs maakten er korte verhalen van, gebaseerd op de teksten die ze mochten inzien bij het NIOD in Amsterdam. Ze zijn van kinderen tussen de 10 en 18 jaar. Hun dagboekschrijfsels gaan naast de oorlog ook over vriendschappen, verliefdheden, speelgoed en andere voor hen belangrijke onderwerpen: het leven ging immers ‘gewoon’ door.
Het is een mooi vormgegeven boek dat al vanaf de kaft en het schutblad ontroert. De mooie illustraties van Steef Liefting hebben precies de goede sfeer. Er staan veel dagboekcitaten in schrijfletters tussen en aan het begin en aan het eind van het verhaal staat meer informatie over waar het zich afspeelt en hoe het verder ging. Achterin het boek staat een woordenlijst. De verhalen zijn kort, zo’n 10 à 12 bladzijden, dus heel geschikt om even tussendoor te lezen. Nou ja, ‘even’: realiseer je wel dat kinderen veel vragen gaan stellen. Waarom bestond de NSB? Waarom sloten kinderen zich aan bij zo’n club en ben je dan goed of slecht? Waarom werden juist de joden eruit gepikt? Waarom moesten mensen hun radio’s inleveren? Waarom werden ook kinderen naar concentratiekampen gestuurd?
Allemaal vragen waar we niet goed het antwoord op weten. Ook niet na het lezen van dit boek. Maar we leren wel weer door de ogen van het kind naar de oorlog kijken: wat is het toch een verschrikkelijke periode in onze geschiedenis. Wat mooi dat kinderen in dagboeken blijven schrijven en dat hun verhalen bewaard gebleven zijn. Begrijpen zullen we het nooit. Maar we zullen erover moeten blijven lezen en praten. Met dit boek kan dat.
Een heerlijk feelgood-boek, ondanks de heftige problemen die Emma (13 jaar), de hoofdpersoon van dit verhaal, heeft. Emma is niet haar echte naam. Dat is P. Maar die naam is een hippienaam die haar ouders hebben bedacht waar ze enorm mee gepest is op de basisschool. Emma’s moeder is overleden en haar vader is zo depressief dat hij tot niks meer in staat is en alleen maar blowt. Emma is een dapper meisje dat alles thuis regelt. Van de afhaalmaaltijden tot de was. Het is niet makkelijk, maar het gaat.
Totdat de kinderbescherming haar nogal bruut uit huis plaatst. De mevrouw van de kinderbescherming is kort en duidelijk: dit kan zo niet langer. Emma komt terecht in een keurig gezin en krijgt een vreselijk ‘zusje’: de irritante Lobke. In dat gezin speelt ook het een en ander.
Emma wil terug naar haar vader. Samen met haar vriend Rik gaat ze op zoek naar de bandleden van de oude band (Ondersteboven) van haar vader waarmee hij een paar hits had, waaronder ‘Moedermavo’. Gaat het haar lukken terug te komen bij haar vader?
Dit boek leest als een trein en doet een beetje denken aan Anna Woltz en Carry Slee. De songteksten in het boek zijn een leuke toevoeging. Ik vind het mooi hoe het thema ouderschap in dit boek is uitgewerkt: voor kinderen is het vaak niet voor te stellen dat hun ouders ook een leven vóór hun komst hadden. Een erg leuk boek voor lezers vanaf ongeveer 10 jaar!
Wijs met taal 