Tag: middenbouw

Zelf lezen

Lotje Later – Cees van den Berg

Maaike de Vries

Wat een geweldig boek, perfect passend bij het thema van de Kinderboekenweek 2021: worden wat je wil. Vooral ook omdat ik nog niet eerder zo’n goed, écht muziekverhaal las. Dat komt vast omdat de schrijver, Cees van den Berg, zelf muzikant is. Het muziekplezier spat van de bladzijden. Ook worden er heel veel echte muziektermen, muziekstukken en componisten genoemd. Een rijk boek, om in te zetten voor een vakoverstijgend project én om het beroep van musicus meer bekendheid te geven.

Lotje Later verscheen in 2016, het debuut van Cees van den Berg. Nu verschijnt het in een heruitgave bij Lemniscaat, omdat het zo prachtig bij het thema van de Kinderboekenweek past. Lotje is een volhardend meisje: ze zit al vijf jaar op vioolles en is elke dag aan het studeren, maar ze blijft vreselijke noten produceren:

iiiiiiieueuuuuuuiiiiieieieie iiieieieIIIIIkgggggggiiiiggggggkgkgkgkgkkgkgk

Nou, ja je hebt een beeld. Als je weleens uit een open raam een beginnende vioolleerling hebt gehoord weet je precies hoe dat klinkt. Vaak wordt het na een tijdje beter (of stopt de leerling gefrustreerd), maar Lotje wordt maar niet beter.

Toch stopt Lotje niet. Ze blijft volhouden. En haar ouders zijn haar grootste fans. Ze bouwen een geluiddichte schuur voor haar om te oefenen. Lotje is een groot fan van Janine Jansen. Ze schrijft haar elke dag een mailtje maar krijgt steeds geen antwoord terug. Toch speelt Janine Jansen nog een grote rol op het eind van het boek!

Lotje heeft een viooljuf, juffrouw Krabbenbak. Ze probeert alles om Lotje zuiver te laten spelen, maar is de wanhoop nabij. Maar dan ontmoet Lotje een mysterieuze meneer in een rijdende woonwagen, die haar een bijzondere viool geeft. Dan verandert Lotjes leven ingrijpend…

Zoals eerder gezegd een intrigerend en zeer sterk geschreven verhaal. Van den Berg is een echte verhalenverteller, wist ik ook van het recent verschenen Gevonden. Hij schrijft in dit boek ook over een bijzondere ontmoeting tussen een kind en een volwassene. Juist ‘worden wat je wil’ komt duidelijk terug in dit boek: blijven volhouden, oefenen, geloven in jezelf en doorzetten zorgt ervoor dat je veel meer kans maakt dat je kan worden wat je wil (hoewel dat natuurlijk zeker niet voor iedereen en alle beroepen geldt).

Kinderen die op muziekles zitten en interesse hebben in de muziekwereld komen aan hun trekken met dit boek. Maar ook kinderen die er nog weinig van weten leren er veel over, bijvoorbeeld door begrippen als toonladder, snaarinstrument, dirigent, symfonie, melodie, tonen, loepzuiver, fuga, Concertgebouw enz.

Muziekstukken die genoemd worden zijn onder andere Danse macabre, Vioolsonate nr. 1 van Bach, Passacaglia XVI, Winter uit De vier jaargetijden van Vivaldi: Concerto nr. 4. Ik zie veel mogelijkheden voor prachtige muziek- en leesbevorderingslessen!

Meer info: https://www.lemniscaat.nl/boeken/lotje-later/

Zelf lezen

Een mummie heeft mijn huiswerk opgegeten – Thiago de Moraes

Maaike de Vries

Droom jij er ook weleens van om in tijdmachine te stappen? Harry uit het boek Een mummie heeft mijn huiswerk opgegeten niet, hij zit liever op school moeilijke sommen te maken. Harry is een echte nerd, hij houdt van uitdaging en van schoolwerk. Toch overkwam Harry het ongelooflijke: terwijl hij een wiskunde-opgave aan het uitrekenen was, werd het zwart om hem heen, kwam hij in een draaikolk terecht en raakte hij bewusteloos!

En waar kwam Harry terecht? In het oude Egypte, de tijd waarin er geen mobieltjes waren, geen fijne vervoersmiddelen, maar wel vreemde schoolvakken en gevaarlijke huisdieren zoals krokodillen. Harry weet niet wat hem overkomt. Al gauw krijgt hij vrienden waarmee hij spannende avonturen beleeft. Tijd om aan thuis te denken heeft hij namelijk niet. Hij beleeft een heel schooljaar in Egypte, met zelfs een levensgevaarlijk schoolreisje.

Zijn vrienden helpen hem om toch te bedenken hoe hij terug kan komen naar zijn eigen tijd. En of het hem lukt, daar moet je zelf maar achter komen.

Een mummie heeft mijn huiswerk opgegeten is een goed geschreven en vertaald boek voor iets meer geoefende lezers vanaf ongeveer 8 jaar. Er valt veel te lachen, op een leuke (niet flauwe) manier. De tekeningen en gekleurde tekst maken het tot een fijne leeservaring. Schrijver Thiago de Moraes werkt nu aan een deel 2.

Ik vind het erg leuk dat Luitingh-Sijthoff dit soort boeken uitbrengt: boeken die van hand tot hand gaan in de klas, net als Het leven van een loser en De waanzinnige boomhut, maar die ook een thema hebben waar je bijvoorbeeld bij geschiedenis bij kunt aansluiten. Bij LS verschijnen ook de boeken van Julius Zebra en Gekke goden, ook aanraders!

Ik ontving van Luitingh-Sijthoff een recensie-exemplaar.

Prentenboeken

Tijger – Jan Jutte

Maaike de Vries

Een oude dame ontmoet een tijger in het bos. Ze worden onafscheidelijk. Op een dag wordt de tijger ernstig ziek. Hij wil terug naar het land waar hij geboren is. Hoe gaat de oude dame om met het afscheid en het verdriet?

Een ontroerend en troostend verhaal over liefde en afscheid, vasthouden en loslaten. Met schitterende tekeningen en tekst van Jan Jutte.

Zelf lezen

De nacht van Ronke – Jef Aerts

Maaike de Vries

Als je het niet bent, is het onmogelijk om je voor te stellen hoe het is om blind te zijn. Je ogen dichtdoen is niet genoeg. Blinde mensen hebben veel gevoeligere andere zintuigen en ‘zien’ soms zelfs kleuren als ze dichtbij iets of iemand zijn.

Ronke heeft dat ook. Haar buddy Nouri, aangewezen tijdens een sterrenwachtkamp waar ze aan mee doet, is bijvoorbeeld knalgroen. En ‘Stardust’, de virtuele vriend van Nouri met wie hij chat in de game, is blauw. Ronke houdt wel van sterrenkunde, maar eigenlijk vooral van hardlopen, héél hard lopen. Maar ja, blind zijn en rennen is een lastige combinatie. Daarom rent Ronke ‘ter plaatse’: ze rent op een plek heel hard en beeldt zich in dat ze op het strand is, hoort zelfs de meeuwen boven zich en de wind door het helmgras wuiven. Zo levendig is haar fantasie.

En haar fantasie zorgt er ook voor dat ze samen met Nouri wegloopt van het kamp om stiekem ergens te gaan rennen ‘in het echt’, eerst aan de arm van Nouri, maar later los en vrij omdat ze op een startbaan van een militair vliegveld is.

Het verhaal bouwt enorm op in spanning. Het rustige begin is verraderlijk: opeens zitten we middenin een spannende scène waarin Ronke in haar eentje op de heide haar weg probeert te vinden op zoek naar… de opa van Nouri??? Hoe dat zo is gekomen moet je echt zelf gaan lezen.

“Ik racete zo hard ik kon. Het leek wel een wedstrijd tegen mezelf. Of liever: tegen mijn vroegere zelf.”

Dit is weer zo’n prachtig en meeslepend boek zoals we die van Jef Aerts (onder andere De blauwe vleugels) kennen. Zintuiglijke taal, prachtige zinnen en een enorme spanning gecombineerd met de moderne snufjes van nu: een sprekende telefoon, social media, games en chatten met mensen die zich anders voordoen. De schrijfstijl deed me ook wat denken aan de boeken van Anna Woltz.

“Als je rent, verzin je een verhaal. Iedere stap is een woord, ieder baantje een nieuwe zin. Ren een klein stukje de andere kant op en je hele verhaal verandert mee.”

Een aanrader voor kinderen die houden van spannende verhalen en tegelijkertijd iets willen leren over menselijke gevoelens en blind zijn.

Zelf lezen

Offline – Marco Kunst

Maaike de Vries

Marco Kunst blijft verrassen! Dit jaar las ik drie boeken van hem, die stuk voor stuk zó van elkaar verschillen: De Waterwaack van Natterlande, Vlieg! en Het verlangen van de prins.

En nu is er dus Offline, een toekomstverhaal waarin de strijd tussen mens en computer uitgevochten wordt. Weer een héél ander soort boek dan de voorgaande. Kunst heeft een heerlijke vertelstijl die vooral bij Het verlangen van de prins bejubeld is: hij werd zelfs vergeleken met Paul Biegel. Hij heeft een enorm creatief brein, dat kan niet anders, want zulke verschillende kinderboeken schrijven en er telkens in slagen je het verhaal te laten geloven, dat kan niet iedereen.

Offline gaat over Mike. Hij leeft in het jaar 2046. Niet eens zo heel ver voor ons, maar de wereld is niet te vergelijken met nu: mensen zijn altijd online en lopen continu met een VR-bril rond waardoor alles er mooier, aantrekkelijker en magischer uitziet. Mike houdt van deze wereld. Zijn vriendin Demer echter, leeft in Aardelaar: een gebied op aarde waar alles ‘bij het oude’ bleef: geen elektriciteit, geen drones of computers. Mike gaat met zijn ouders verhuizen naar het wonderlijke Nieuw Babylon: een hypermoderne zwevende stad met de nieuwste snufjes.

En het zal nog mooier worden: er staat de wereld namelijk een enorme update te wachten, een update die ervoor zorgt dat alles nóg soepeler loopt. Op een dag komt Mike meneer Groman tegen, een mysterieuze oude man die in Mike ‘de uitverkorene’ ziet, want die enorme update is volgens meneer Groman levensgevaarlijk: de computers zullen intelligenter worden dan de mensen en hen ‘uitschakelen’. Wat dat in de praktijk betekent, daar moet je natuurlijk niet aan denken.

Mike vertrouwt meneer Groman eerst niet, maar luistert toch naar zijn aanwijzingen: een verborgen lift, een code, een oranje knikker… Gaat hij de missie aan of durft hij niet? Gelukkig is daar de lieve pratende hond Dex, geprogrammeerd door mensen, die hem overal vergezelt. Mike staat een turbulente tijd te wachten. Is dit ook onze toekomst???

Offline leest als een trein en is zelfs voor jongere lezers (vanaf 8 jaar ongeveer) denk ik wel te volgen. Voor de liefhebbers van de Robotoorlog van Rian Visser zéker een aanrader. Maar ook om met je kind(eren) in gesprek te gaan over toekomst, kunstmatige intelligentie en de macht van computers.

De tekeningen van Yannick Pelegrin vind ik heel goed bij het verhaal passen: futuristisch, ietwat bevreemdend en overwegend in twee kleuren paars-rood en blauw.

“Veel volwassenen zijn vooral bezig met geld verdienen. Ze werken en proberen carrière te maken. Dingen maken, vervoeren, verkopen… Maar dát zijn precies de dingen die computers ondertussen veel beter kunnen dan mensen! En als ze niets willen maken, dan willen volwassenen de baas zijn, zo veel mogelijk macht hebben. Dat soort dingen. Als ik een computer was dan zou ik al die mensen ook behoorlijk overbodig vinden…”

Voorleesboeken, Zelf lezen

Waarom de maan verdwijnt – Martine Letterie

Maaike de Vries

Aan het onderwerp Nederland in de Tweede Wereldoorlog wordt gelukkig genoeg aandacht besteed in het basisonderwijs. Onze kinderen krijgen nog steeds via de schoolboeken en via verhalen mee hoe het moet zijn geweest in de oorlog. Over Nederlands-Indië ten tijde van de Tweede Wereldoorlog is veel minder bekend, en al helemaal niet door de ogen van kinderen.

Doorgaan met lezen “Waarom de maan verdwijnt – Martine Letterie”
Zelf lezen

De wind wijst de weg – Wouter Klootwijk

Maaike de Vries

Ik ken Wouter Klootwijk van zijn schitterende televisieserie De wilde keuken, die uitgezonden werd tussen 2010 en 2019. Maar Klootwijk is natuurlijk ook al jaren een geliefde kinderboekenschrijver: hij heeft tientallen titels op zijn naam staan. En grappig genoeg zie ik parallellen tussen zijn televisieprogramma en zijn nieuwste kinderboek De wind wijst de weg.

Doorgaan met lezen “De wind wijst de weg – Wouter Klootwijk”
Voorleesboeken, Zelf lezen

Pas op voor de fluistervaar – Mirjam Mous

Maaike de Vries

Stel je voor dat we Corona in een kooitje zouden kunnen doen, vredig verder konden leven zonder beperkingen en als we er zin in hadden ernaar zouden kunnen gaan kijken als historisch overblijfsel? Zou dat een mooier alternatief zijn dan het vernietigen van het coronavirus, waar nu de hele wereld op gericht is?

Mirjam Mous speelt met dit idee in haar nieuwe kinderboek Pas op voor de fluistervaar. Het zet je aan het denken en maakt je zelfs vrolijk: zo kun je het ook bekijken! Mous noemt nergens het woord Corona, maar door de vele verwijzingen (minister Rutjes en Jonkers, persconferenties, anderhalve meter afstand en gesloten basisscholen) is het zeker dat ze zich hierdoor heeft laten inspireren.

“‘Benader de vogel niet!’ Opa’s stem schalt over de rotonde. ‘Bewaar ten minste anderhalve meter afstand en bedek uw oren. De fluistervaar is gevaarlijker dan u denkt!’”

Hoofdpersoon Daan (Daniëlle) en opa Willem komen onverwacht oog in oog te staan met De fluistervaar. Zonder dat ze het in de gaten hebben, worden ze betrokken bij een groot probleem: de fluistervaar is namelijk niet alleen een prachtige grote groene vogel met paarse stippen, maar ook een geniepige fluisteraar die mensen maffe dingen in hun oren fluistert waardoor ze denken dat ze de koningin, een zeeleeuw of een duif zijn.

Dat levert grappige taferelen op straat op, maar is natuurlijk niet handig! Ziekenhuizen liggen vol met mensen die helemaal in de war zijn: de moeder van Daan, die verpleegkundige is, draait overuren! Scholen moeten sluiten en mensen zijn bang. Ze moeten binnen blijven en als ze naar buiten willen, moeten ze gehoorbeschermers dragen om te voorkomen dat hen iets in wordt gefluisterd.

Het leest als een heerlijk spannend verhaal met een dapper meisje en een grappige opa (die veel woorden verdraait, zoals ‘fijndochter’ in plaats van kleindochter en ‘pyjamaar’ in plaats van pyjama) die de helden zijn in de fluistervaar-crisis. Daan besluit aan het eind van het boek dat ze echt uitvinder wil worden, ze heeft de wereld gered!

Door dit leuke boek kijk ook ik nu anders naar deze maffe periode van sociale onthouding, lege winkelstraten, restaurants en cafés en kinderen en volwassenen die thuis moeten leren en werken. Het is zo ongrijpbaar dat we er in ons hoofd van kunnen maken wat we willen. Wat is Corona eigenlijk? Wat doen we ermee, willen we er wel vanaf en wat gebeurt er als het ‘weg’ is?

Op https://www.de-leukste-kinderboeken.nl/content/lesbrief-pas-op-voor-de-fluistervaar vind je mooi lesmateriaal om te gebruiken in groep 4, 5 en 6. Twaalf lessen waarin onder andere drama, taalbeschouwing en leesbevordering centraal staan. Perfect voor een hele themaweek over dit boek! Wat prachtig dat dit er is. Voor alle leerkrachten en pabo-studenten: het is de moeite waard om op zoek te gaan naar lesmateriaal bij boeken: veel uitgeverijen zetten dit gratis online!

Informatief, Zelf lezen

Mama is minister-president – Ody Niesingh & Marieke Visser

Maaike de Vries

“Mama is minister-president, hét kinderboek over de politiek dat stereotype rolpatronen doorbreekt: help impact maken voor een nieuwe generatie. Wij, Ody Neisingh en Marieke Visser, hebben een droom: een hele nieuwe generatie kinderen laten opgroeien met het idee dat je écht alles kunt worden wat je wilt. Wij geloven in een wereld waarin jongens en meisjes gelijke kansen hebben. Waarin je geslacht niet langer bepaalt welke rol je gaat vervullen. Maar: you can’t be what you can’t see. Daarom willen we álle kinderen in Nederland kennis laten maken met ‘Mama is minister-president.’ Samen kunnen we écht impact maken en stereotype ideeën over vrouwen en mannen doorbreken.”

Deze tekst staat op de website van Rose stories voor het werven van donaties om dit boek te kunnen lanceren. Ik was te laat voor een donatie, maar heb het boek direct besteld toen het uitkwam: ik was er benieuwd naar en het past perfect bij het leefgebied waar we momenteel met pabo 2 aan werken: Mens, maatschappij & burgerschap.

Het is een heerlijk boek om te lezen. De vormgeving is prachtig, de cover spreekt direct aan en de illustraties zijn grappig. Het verhaal gaat over Adam. Als ze in de klas praten over de beroepen van hun ouders en Adam vertelt dat een van zijn ouders misschien minister-president wordt, denkt de meester dat het over zijn vader gaat. Maar: Adams moeder wordt minister-president. In het eerste hoofdstuk is wat aandacht voor wat verkiezingen zijn, maar vanaf hoofdstuk 3 begint een spannend verhaal over een schoolklas op schoolreisje naar het Binnenhof en een hacker die heel het internet plat legt.

Er is ongetwijfeld bewust voor gekozen om niet teveel te willen uitleggen: er gebeurt veel en het is spannend hoe het verhaal zal aflopen. Tussen de regels door geven de schrijvers commentaar op stereotypes in onze samenleving en kansen voor jongens en meisjes om te worden wat je wilt. De actualiteit zit er ook in (persconferenties, crisisteams) en zelfs de namen zijn heel grappig: minister Kwiebes en Flappermuis komen er ook in voor!

Aan het eind van het boek zit een woordenlijst, samengesteld door ProDemos. De makers hebben duidelijk voor ogen gehad dat leerkrachten en ouders dit boek gebruiken om met kinderen in gesprek te gaan over belangrijke onderwerpen zoals talent, gelijke kansen, stereotypes, democratie en onze regering. Ik vind het wel erg veel voor één boek, maar tegelijkertijd is het fijn dat het spannende verhaal wat luchtigheid brengt. Wat mij betreft weer een geslaagd project van Rose stories, de organisatie die onder andere maatschappelijk betrokken kinderboeken uitbrengt en diversiteit in de breedste zin in onze cultuur stimuleert. Meer info op http://rosestories.nl