Taal- en leesplezier
Hoe leefden mensen in de prehistorie, 28.000 jaar geleden? In elk geval zonder smartphone in hun handen, maar ook zonder huizen van steen, matrassen, supermarkten en wasmachines. Het is niet te bevatten wat er allemaal níet was: je kunt je bijna niet voorstellen wat er wél was. Linda Dielemans, acheoloog en kinderboekenschrijver, neemt je mee naar die tijd en houdt je in de greep: zo spannend en meeslepend is dit verhaal.
Doorgaan met lezen “Schaduw van de leeuw – Linda Dielemans”
Rwanda: een genocide, een strijd tussen de Hutu’s en de Tutsi’s. Ik had er weleens over gehoord, maar eigenlijk geen idee wat daar nou speelde, 14 jaar geleden. Dit boek geeft ons een venster en een spiegel: zoals de auteur Ruth Erica zelf zegt: “Als romans onze vensters en spiegels zijn, dan heb ik geboend alsof mijn leven ervan afhing. Door een schoon raam kun je het beste in een onbekende wereld kijken, en in een schone spiegel zien we onszelf het scherpst.”
Een indrukwekkend verhaal over een (voor velen van ons) onbekend stuk geschiedenis waar we allemaal iets van kunnen leren: over wij-zij-denken, verdraagzaamheid, onrecht en de waarheid zoeken. Meer geschikt voor de leerlingen van de onderbouw van het voortgezet onderwijs, maar misschien ook voor geïnteresseerde groepachters.
Ruth Erica vertelt over de impact van de genocide in Rwanda door de ogen van Maridadi, een meisje van 17 jaar dat haar moeder is verloren toen ze 4 jaar oud was. Niemand heeft haar ooit verteld wat er echt gebeurd is. Haar vader niet en ook Rosa niet, bij wie ze opgroeit en woont. Er wordt gezwegen over die verschrikkelijke tijd, zelfs de woorden genocide, Hutu en Tutsi mogen niet uitgesproken worden.
Op een dag ontmoet Maridadi een wit meisje uit Nederland, Puck, die onderzoek doet in Rwanda als antropologiestudent. Ze raken bevriend en door Pucks spontaniteit en enthousiasme raakt de zoektocht naar de echte toedracht van de dood van haar moeder in een stroomversnelling.
Samen met Puck gaat Maridadi op zoek naar haar familie. Ze graaft verder, ondanks verzet en zwijgzaamheid van de vele mensen die ze ontmoet. Het maakt het tot een moeizame zoektocht, maar ze zet door omdat Puck haar blijft steunen. Of ze de waarheid ontdekt, daar kom je achter in de beschrijving van de Gacaca, de volksrechtbank die opgericht is om daders van de genocide te berechten.
Het is een bijzonder en opvallend boek. Allereerst natuurlijk omdat de cover er overduidelijk ‘anders’ uit ziet: mysterieus, exotisch. Achterop lees je dat het verhaal in Rwanda speelt, dat maakt nieuwsgierig. Als je niets weet over Hutu’s en Tutsi’s geeft dat niks: Maridadi neemt de lezer mee in het verhaal en in de geschiedenis. Auteur Ruth Erica studeerde net als Puck antropologie en tijdens haar reis naar Rwanda raakte dit land haar in haar hart. Het schrijven van fictie bleek voor haar de beste manier om over haar ervaringen te vertellen. Daarbij liet ze zich leiden door de vraag: welke impact heeft deze inktzwarte periode op Rwandese jongeren?
Net als veel andere vreselijke historische gebeurtenissen moeten jongeren ‘dealen’ met de gevolgen. De kloof tussen twee bevolkingsgroepen, ergens bij willen horen, je afzetten tegen anderen, haat en afkeer: het is van alle tijden en alle culturen. Door dit boek is het onderwerp bespreekbaar en leert de lezer weer veel over verdraagzaamheid en vergiffenis. Ik vind het een bijzonder mooi boek. Het is net alsof je er echt bent, in Afrika. De geuren, kleuren, de taal: het komt tot leven. Het is goed en vlot geschreven en blijft boeien tot het einde.
Van Uitgeverij Lemniscaat ontving ik een recensie-exemplaar.
Ik realiseerde me dat ik nog niet een echte post aan dit boek heb gewijd, en dat terwijl het een van mijn favoriete boeken is. Op Twitter kwam ik de oproep tegen van een bibliothecaris die zei dat dit boek te weinig uitgeleend wordt bij de bieb. Tijd om er aandacht aan te besteden. Tevens is het onderwerp voor mijn onderzoek voor de Schrijversacademie naar inspirerende boeken.
Dit boek won in 2019 een Vlag en Wimpel. Het is het eerste boek van Morosinotto dat in het Nederlands vertaald is. Morosinotto is Italiaan en heeft vele andere boeken op zijn naam staan, maar nog geen jeugdboeken. Dit boek is wat mij betreft uniek. Een verhaal, verteld vanuit de vier perspectieven van vier kinderen in Amerika in het begin van de vorige eeuw. Ze leven in de bayou, een moerasgebied onder de Mississippi, waar het leven zwaar is. Hun ouders hebben geen tijd om naar hun kinderen om te kijken, ze zijn bezig met overleven. De vier kinderen hebben steun aan elkaar en willen avonturen beleven.
Het avontuur start met de vondst van drie dollars in het moeras. Ze besluiten met het geld een aankoop te doen bij een postorderbedrijf, in die tijd zeer gebruikelijk: er was nog geen internet en winkels waren dun gezaaid. In het boek werken tekst en beeld prachtig samen. De ‘originele’ (niet echt bestaande) pagina’s uit de postordercatalogus voegen iets toe aan het verhaal. De bestelling blijkt niet wat ze hadden gedacht. Ze gaan op onderzoek uit. Een reis van meer dan 3000 km ligt in het vooruitzicht. De vier kinderen, waarvan de jongste 8? is, vertellen samen het verhaal van hun onwaarschijnlijke reis. Volwassenen blijken hen steeds tegen te werken en ze komen in aanraking met grof geweld en onderdrukking. Maar steeds helpen de vier elkaar: ze vullen elkaar aan, lossen puzzels op en met slim nadenken zijn zij uiteindelijk de helden van hun dorp.
Kort samengevat:
⁃ Meerdere perspectieven
⁃ Een andere wereld, een andere tijd
⁃ Tekst en beeld werken samen
⁃ ‘Authentiek’ materiaal gebruiken
⁃ Een geheim
⁃ Lange hoofdstukken, maar steeds eindigend met cliffhanger
⁃ Belevingswereld van kinderen
⁃ Kinderen zijn de helden: slim en goed in logisch denken
⁃ Volwassenen zijn niet te vertrouwen
⁃ Spannende filmische actiescènes
Wow. Nieuwe lievelingsserie hier! Wat ik 15 jaar geleden met Harry Potter had, heb ik nu weer! Ik wil dóór! Wat een geweldig 1e boek uit een serie. Wat een spanning, wat een wereld, wat een verhaal! Ik kon er regelmatig niet gemakkelijk van in slaap komen. De prachtige zwart-wit foto’s in het boek hielpen ook niet echt: je ziet het letterlijk voor je. Dat monster met die mond vol tongen: 😱 Of wat te denken van mannen met witte ogen zonder pupillen, potten met ingewanden op sterk water en geheimzinnige clowns met witte gezichten. De wereld van mevrouw Peregrine is een intrigerende wereld: en Jacob (16 jaar) is de spil in het mysterie. Dit 1e boek bevat ook een flinke dosis romantiek, wat ik heel verrassend vond. Op naar boek 2: De omhulde stad. Ik heb het al besteld bij de boekhandel. En dat er daarna nog een deel 3, 4 en 5 zijn: wat een heerlijk vooruitzicht!
Heb jij de serie ook gelezen?
Van Suzanne Wouda wist ik al dat ze prachtig over de Tweede Wereldoorlog kon schrijven door de ogen van het kind door haar boek Sabel. In deze verzameling ‘dagboekverhalen’ komen veel kinderen aan het woord door middel van hun gevonden dagboeken. De auteurs maakten er korte verhalen van, gebaseerd op de teksten die ze mochten inzien bij het NIOD in Amsterdam. Ze zijn van kinderen tussen de 10 en 18 jaar. Hun dagboekschrijfsels gaan naast de oorlog ook over vriendschappen, verliefdheden, speelgoed en andere voor hen belangrijke onderwerpen: het leven ging immers ‘gewoon’ door.
Het is een mooi vormgegeven boek dat al vanaf de kaft en het schutblad ontroert. De mooie illustraties van Steef Liefting hebben precies de goede sfeer. Er staan veel dagboekcitaten in schrijfletters tussen en aan het begin en aan het eind van het verhaal staat meer informatie over waar het zich afspeelt en hoe het verder ging. Achterin het boek staat een woordenlijst. De verhalen zijn kort, zo’n 10 à 12 bladzijden, dus heel geschikt om even tussendoor te lezen. Nou ja, ‘even’: realiseer je wel dat kinderen veel vragen gaan stellen. Waarom bestond de NSB? Waarom sloten kinderen zich aan bij zo’n club en ben je dan goed of slecht? Waarom werden juist de joden eruit gepikt? Waarom moesten mensen hun radio’s inleveren? Waarom werden ook kinderen naar concentratiekampen gestuurd?
Allemaal vragen waar we niet goed het antwoord op weten. Ook niet na het lezen van dit boek. Maar we leren wel weer door de ogen van het kind naar de oorlog kijken: wat is het toch een verschrikkelijke periode in onze geschiedenis. Wat mooi dat kinderen in dagboeken blijven schrijven en dat hun verhalen bewaard gebleven zijn. Begrijpen zullen we het nooit. Maar we zullen erover moeten blijven lezen en praten. Met dit boek kan dat.
Een paar dagen was ik in het pungelhuis, een oude, vervallen en door wingerd overwoekerde boerderij aan de rand van een dorpje in Brabant. In dat huis zijn in de jaren ‘50 en ‘60 vreemde dingen gebeurd. In onze huidige tijd gaan Ole (12) en zijn vader terug naar dit huis en ontdekken nog meer geheimen.
Het pungelhuis is het huis van de opa van Ole, een opa waarvan Ole dacht dat hij dood was. Maar opeens wordt zijn vader gebeld: zijn vader is overleden en hij erft zijn huis. Ze komen in de geldproblemen, want het huis raakt niet verkocht. Ze moeten er zelf gaan wonen. Ole moet zelfs naar een andere school. Gelukkig maken ze snel vrienden en ondanks dat ze nare dingen ontdekken over de opa van Ole, is het het begin van een mooie nieuwe periode.
Dit boek behandelt een bijzonder deel van onze geschiedenis: de botersmokkel tussen Nederland en België na de Tweede Wereldoorlog.
“In de grensstreek ontspon zich een nietsontziend gevecht tussen douane en smokkelaars. Een strijd die gevoerd werd met pantserwagens, kraaienpoten, wapens en wilde achtervolgingen. Ondanks het geweld wordt de botersmokkel beschouwd als de meest romantische misdaad uit de Nederlandse geschiedenis.” Bron: www.anderetijden.nl
Romantisch noemt Annet Huizing het zeker niet in haar nawoord: er zijn doden gevallen in de strijd. De opa van Ole heeft niet echt bestaan, maar Annet Huizing baseerde zich wel op echte personen en gebeurtenissen. Ole bestaat ook niet echt, maar het is mooi dat het verhaal door zijn ogen verteld wordt. Ole is een dappere en flexibele jongen. Hij heeft het niet makkelijk met een moeder die 3 maanden op retraite gaat in Tibet en een vader die zwijgt als het graf over zijn verleden.
Ole krijgt nieuwe vrienden in het dorp nabij het pungelhuis en hij ontdekt wat kraaienpoten, pungels en pantserwagens zijn. Het lijkt zowaar gezellig te worden als ze hulp krijgen van de handige Gary (een goedlachse Ier) en pottenbakster Pola. Zijn vader moet eraan geloven: het ware verhaal over de breuk met zijn vader moet verteld.
Annet Huizing flikt het weer: dit boek grijpt je bij de strot net als Hoe ik per ongeluk een boek schreef. Ze schrijft zó helder en knap, ik heb daar enorm bewondering voor. Haar dialogen zijn geweldig: grappig en alsof je er echt bij bent. De personages komen tot leven.
Ik vind dit echt een bijzonder en rijk boek. Het is erg goed geschreven en is interessant door de link met een stuk uit ons gezamenlijke verleden. Een prachtig voorlees-/zelfleesboek (10+) en stof te nadenken!
Van dit boek moest ik even bijkomen. Ik ben al mijn hele leven fan van Joke van Leeuwen en lees eigenlijk alles wat ze schrijft: van gedichten tot romans.
Ook dit boek is weer schitterend. Weer een voorbeeld van hoe je kinderen serieus moet nemen en grote thema’s niet hoeft te schuwen. Uiteraard staat het bol van de typische Joke van Leeuwen-taal zoals:
“Ik ben twee dagen niet naar school geweest. En de derde dag vroeg iedereen hoe het met me ging. Ik zei: Mijn hamster is dood, maar ik ben het niet.”
“In mijn hoofd zit ook veel van vroeger. Maar natuurlijk niet zo veel als in haar hoofd, want haar hoofd bestaat al veel langer.”
“In mijn dromen huilde ik van kwaadheid. Het waren tranen van glas die tinkelend op de grond vielen. Als iedereen in het echt zulke tranen had, zou je snel merken waar er veel verdriet was. Dan knerste dat onder je schoenen.”
Aan bovenstaande fragmenten is te zien dat het boek ernstige onderwerpen aansnijdt. Alleen al de titel maakt je niet vrolijk: een huisbrand is verschrikkelijk (voor een kind) om mee te maken. Reinier moet gered worden via de dakgoot. En dan komt ook nog je hamster om in de vlammen. En gaat je oma ook nog dood (maar niet door de brand).
Het lichtpuntje voor Reinier is dat hij ontdekt wie er allemaal in zijn oude huis gewoond hebben. Hij vond – toen hij nog in het huis woonde – een ring in de kruipruimte en als hij gaat slapen in zijn tijdelijke kamer zit er opeens een meisje op zijn stoel. Ze vertelt over de tijd dat zij in het huis woonde. Zo komen er nog twee andere meisjes voorbij: allemaal zijn ze een periode in het huis geweest. Ietje woonde er tijdens de 2e Wereldoorlog, Mitzi (van wie Reinier de ring vond) dook er onder omdat ze Joods was en Henke was de bediende van de mensen die er na Ietje woonden. Henke kerfde haar initialen in het hout in de oude kamer van Reinier.
Een huis vol verhalen. Maar nu is het huis er niet meer. Reinier moet in een nieuwbouwhuis gaan wonen. Niemand anders weet iets van de mensen die hiervoor in het huis woonden.
Ik vind het thema heel mooi en respectvol uitgewerkt door Joke van Leeuwen. Bovendien is het boek prachtig vormgegeven: op schrijflijnen, met tekeningetjes tussendoor, afgewisseld met stripjes, pagina’s in andere lettertypen en kleuren. Alle pagina’s in fullcolour. Echt genieten tijdens het lezen, lekker veel om naar te kijken en met zinnen waar je even op kunt kauwen.
Naar aanleiding van het boek kwamen een aantal lessuggesties bij me op. Je vindt ze bij Lesmateriaal op mijn website.
Dank Querido voor het recensie-exemplaar.
Wat een boek! De bloedspetters zitten nog op de muur, ik sla hem gauw dicht!
IJzerkop is een ijzersterke historische roman voor gevorderde lezers (vanaf 12 jaar). Zoals de voorkant al verraadt gaat het over een meisje in het leger van Napoleon. Constance (Stans) wordt uitgehuwelijkt als ze 18 is (met een man van 45) en ze is enorm ongelukkig. Als de kans zich voordoet neemt ze de plek over van een jongen die het leger in moet. Stans wordt een soldaat. Nadat ze een schietpartij overleeft wordt ze IJzerkop genoemd. Niemand weet dat ze eigenlijk een meisje is. Totdat…
Doorgaan met lezen “IJzerkop – Jean-Claude van Rijckegem”Deze recensie over het boek Ons kasteel aan zee van Lucy Strange verscheen in de Boekenkrant van april 2020 en op hun website
Doorgaan met lezen “Versteend van angst”
Dit boek stond al op mijn lijstje om te lezen en toevallig was Jeska Verstegen hoofdgast in de Grote Vriendelijke Podcast van deze maand. Het was een mooi interview om naar te luisteren, intiem en openhartig. Ik ontving van Querido het ebook.
Doorgaan met lezen “Ik zal je bewaren – Jeska Verstegen”
Wijs met taal 