Young adult, Zelf lezen

De groeipijnen van Adrian Mole – Sue Townsend (1984) Vertaald door Sylvia Witteman

Sue Townsend wordt nog steeds gezien als Engelands meest geliefde komische schrijver. En niet voor niks. Haar boeken waarin jongeren de hoofdrol spelen zijn hilarisch en waren in de tijd van verschijnen (de jaren ‘80) taboedoorbrekend. Er waren nog geen sociale media, geen smartphones en naar wat er in de hoofden van pubers omging moesten ouders en leraren maar gissen. En toen kwam Adrian Mole. Een intelligente jongeman van 15 jaar oud die worstelt met zijn ontluikend (gebrek aan) seksleven, ruziënde ouders en zijn toekomst (hij wil dichter worden maar weet dat daar geen droog brood mee te verdienen is).

Vorig jaar verscheen al deel 1 van de serie over Adrian Mole: Het geheime dagboek van Adrian Mole 13 3/4 jaar. Een heruitgave, in een nieuwe vertaling: door Sylvia Witteman. Goed gekozen wat mij betreft, want de droge humor van Witteman sluit naadloos aan bij die van Townsend.

Adrian is inmiddels 15 jaar en in zijn leven lijkt zich een ramp te gaan voltrekken: zijn moeder is zwanger, maar de ex-minnares van zijn vader ook. In korte tijd worden er twee baby’s geboren, en Adrian lijdt in stilte. Behalve dan dat wij, de lezers, zijn intiemste gedachten mogen lezen in zijn dagboek. En dat is bij vlagen diep ernstig, maar vooral hysterisch grappig. Ik stikte regelmatig bijna van het lachen, zo droogkomisch beschrijft Adrian hoe hij en zijn moeder moeten overleven zonder uitkering en hoe alle instanties hen lijken tegen te werken. Voor een puber is alles uitvergroot. En ondanks dat Adrian geen kind meer is, kijkt hij soms ontroerend naïef naar de wereld om hem heen. Alles is dramatisch, grotesk en de wereld vergaat nog nét niet als hij weer een puist heeft of zijn baardgroei maar op zich laat wachten.

Leesplezier gegarandeerd. Voor de veertigplussers onder ons een feest van herkenning: cheques, videobanden en sigaretten in een glas op tafel tijdens feestjes. Niet meer voor te stellen in onze tijd. Voor jongeren van nu zal er toch ook veel te herkennen zijn, en de jaren ‘80 begrippen staan uitgelegd achterin het boek. Koop dit boek voor je puber, je zult er geen spijt van krijgen.

Meer weten? Kijk op https://www.kinderboeken.nl/boek/de-groeipijnen-van-adrian-mole/

Graphic novel, Young adult

Noem me Nathan – Catherine Castro en Quentin Zuttion

‘Querido Glow is een nieuwe reeks van uitgeverij Querido, waarin jongeren die zich identificeren als queer zich kunnen herkennen. Literatuur met oog voor iedere jongere, met nadruk op iedere, ongeacht gender of seksualiteit.’

Noem me Nathan gaat over Lila, een jongen die als meisje geboren is. Het brengt rauw en indringend in beeld hoe zwaar de strijd is: van zelfacceptatie, het veranderende lichaam, operaties, hormonen en de rol van de ouders in dit proces. De tekeningen van de huilbuien, het zichzelf verminken en de details over de operaties zijn heftig om te zien, maar ik denk dat het herkenbaar zal zijn voor jongeren die zich queer noemen, of dat het in elk geval een opening biedt voor gesprek. Geschikt vanaf 13 jaar ongeveer.

Young adult, Zelf lezen

Zonder titel – Erna Sassen

Ik las in één ruk het nieuwste boek van Erna Sassen uit: een rauw, hard en tegelijk ook ontroerend verhaal. In haar eerdere boeken slaagde ze er ook al in om ‘echte’ jongeren te portretteren en ook in dit verhaal komt een jongere tot leven. Het verhaal kwam enorm bij me binnen.

Joshua is een jongen van 15 jaar die afstroomt van de havo naar het vmbo. Hij heeft nog geen vrienden gemaakt in zijn nieuwe klas en heeft bovendien afscheid moeten nemen van zijn beste vriendin (Zivan) die naar Irak – haar geboorteland – is gegaan.

Met de introductie van Zivan wordt een ernstig thema aangesneden: uithuwelijking op jonge leeftijd en gebrek aan autonomie van meisjes. Hoewel Zivan nergens zelf aan het woord komt, gaat eigenlijk het hele boek over haar: hoe bijzonder de vriendschap tussen een jongen en een meisje kan zijn, heimwee en onzekerheid en de verontwaardiging over beslissingen die door je familie worden genomen. Zivan moet met haar neef trouwen. De vriendschap met Joshua is dan voorgoed voorbij.

Joshua zit keihard in de puberteit: alle emoties worden uitvergroot: hij kan zo van extreem boos naar extreem verdrietig schieten. Hij is erg op zichzelf, maar is ook zoekend naar contact. Én hij kan bizar goed tekenen – vooral portretten van Zivan – dat is zijn uitlaatklep.

In het boek speelt beeldende kunst een prominente rol. De keuze voor Martijn van der Linden als illustrator vind ik geweldig gekozen – Van der Linden is erg veelzijdig in zijn stijl: de tekeningen (veelal schetsen) spelen een grote rol in het verhaal, soms vertellen de tekeningen nog meer dan wat er al in de tekst staat. Door Joshua’s tekentalent komt hij ook in contact met twee jongens (Sergio en Dylan) uit zijn klas: eerst lijken het zijn vijanden, maar gaandeweg ontwikkelen ze een bijzondere vriendschap. Ze zijn enorm onder de indruk van wat Joshua maakt, ze willen zelfs een van zijn tekeningen op hun lichaam laten tatoeëren.

Er zijn een aantal scènes in het boek die ik bijzonder vond: situaties waarin Joshua worstelt met zijn verdriet en machteloosheid over het missen van zijn beste vriendin, maar ook de ontwikkeling van de vriendschap tussen de drie jongens vond ik mooi beschreven. De taal van Sassen is rauw en waarschijnlijk voor jongeren herkenbaar. Ik vind wel dat ze veel harde woorden gebruikt. Ik denk dat jongeren het misschien fijn vinden om hun ‘eigen taal’ te herkennen, maar misschien stoot het ook af. Maar ja, geen enkel boek is voor iedereen, smaken verschillen.

Dat gezegd hebbende denk ik dat dit boek jongeren (en volwassenen) aan het denken zet. Sassen pakt in haar boeken zware thema’s op. In Er is geen vorm waarin ik pas een relatie tussen een jongere en een docent, in Dit is geen dagboek de zelfmoord van een moeder en wat dat met een jongere doet.

Er is tot slot gelukkig ook veel te lachen in dit verhaal. Klungelige docenten op het vmbo die er niet in slagen orde te houden. Een klassenuitje naar het Rijksmuseum waarbij de drie jongens vooral bezig zijn met zoveel mogelijk naakt en seks te bekijken. Je ziet het zo voor je. Een rijk boek.

Young adult, Zelf lezen

Koning Valentijn – Tim Gladdines

Wow, wat een boek. Dit is wat mooie woorden kunnen doen: regelrecht je hart in vliegen. Gladdines schrijft geen woord teveel, tussen de regels door zorgt hij voor een een brok in de keel en hij schrijft ook nog eens met veel humor, waardoor tranen van ontroering en een lach elkaar afwisselen.

De band tussen deze twee broers: het gaat door merg en been. Benjamin is extreem onzeker en doet in alles zijn grote voorbeeld na: zijn broer Valentijn. Benjamin cijfert zichzelf weg en zijn omgeving lijkt dat ook te doen. Maar wat is er toch met Valentijn? Is hij echt zo geweldig als zijn broertje doet vermoeden?

De musical Jesus Christ Superstar waarin beide broers een rol krijgen, speelt een grote rol in het boek. Het is een metafoor voor dit verhaal: jezelf durven zijn, verraad en geheimen. Schitterend gedaan.

Dat ik nog nooit iets van deze schrijver heb gelezen. Hij doet me denken aan de stijl van Simon van der Geest, Enne Koens en Annet Huizing: een paar van mijn favorieten. Lezen, dit boek!

Young adult, Zelf lezen

De verloren bloem van de sjamaan – Davide Morosinotto

Ken je dat, dat je heel graag verder wil lezen in dat geweldige boek, maar eigenlijk ook niet omdat je niet wilt dat het uit is? Dat gebeurt mij nou altijd met de boeken van Morosinotto!

Zijn nieuwste boek, De verloren bloem van de sjamaan, is ook weer steengoed. Ongelooflijk spannend, grappig en prachtig vormgegeven – zoals we gewend zijn van zijn vorige boeken. De lettertypes en de bladspiegels vertellen ook regelmatig het verhaal, zoals wanneer hoofdpersoon Laila een epileptische aanval krijgt en de woorden chaotisch over de bladzijden kronkelen.

Dit boek is geschikt vanaf 11 jaar ongeveer, maar het is ook geen typisch kinderboek. Dat maakt het juist zo goed: Morosinotto zei in een interview met de @boekenkrant dat hij denkt “dat jongeren niet gebaat zijn bij lievige boeken: het leven heeft immers mooie en nare momenten. De oplossing is niet om er niet over te praten met kinderen, het gaat erom dat je de juiste manier vindt om dat te doen. Zeker in deze tijd.”

Het verhaal past dan ook heel goed bij deze onzekere tijd van een gemeen virus en een mysterieuze ziekte. Laila is ongeneeslijk ziek en ze heeft haar zinnen gezet op een ‘geneeskrachtige’ bloem. Zou die haar kunnen helpen? Laila en haar vriend El Rato zijn dapper en schrikken nergens voor terug: dat soort hoofdpersoon hebben we nodig voor een meeslepend boek! Ik was meer dan 500 pagina’s lang in Peru, in 1986. Het is geweldig hoe we met mooie boeken naar andere plaatsen en tijden kunnen ‘reizen’…

Dus: zin een heerlijk dik boek (in je voorjaarsvakantie)? Pak deze! En heb je Het mysterieuze horloge van Walker & Dawn en Twee fonkelrode sterren in de blinkend witte sneeuw nog niet gelezen? Mazzelaar! Dan heb je nog drie heerlijke boeken in het vooruitzicht…

Young adult, Zelf lezen

De bijzondere woorden van Gioia – Enrico Galiano

Dit is een van de mooiste young adults die ik ooit las. Steengoed geschreven. Ontroerend. Levensechte personages.

En dan de taal: Gioia verzamelt bijzondere woorden en dan heb je me natuurlijk. Zo’n bijzonder meisje. Ik zou haar graag ontmoeten.

Ik lees dat de schrijver de populairste docent van Italië is. Er wordt ook heel mooi over onderwijs geschreven in dit boek. Vooral de filosofielessen zijn geweldig.

Ik raad dit boek aan iedereen aan, het is prachtig. Dit boek is terecht genomineerd voor besteboekvoorjongeren2020

Young adult, Zelf lezen

De geur van groen – Pamela Sharon

Een pittig verhaal over vriendschap, liefde, verdriet en verwarrende gevoelens: alles waar een jongere mee worstelt, gecombineerd met het feit dat de hoofdpersoon, Raaf, blind is.

Schrijfster Pamela Sharon weet heel knap de belevingswereld van een jong blind meisje te vangen. En de constante vergelijking met kleuren is prachtig gevonden. Je gaat anders kijken naar blindheid: kleuren hoef je niet te zien om ze te ‘voelen’. Aanrader dit bijzondere boek!

Young adult, Zelf lezen

Quotum – Marloes Morshuis

Wát een boek! Dagenlang was ik in een moeras: met muggen, slangen, schimmel, vies eten en verlaten huizen. Axel en Tommy, twee broers van 16 en 13, zijn op de vlucht voor de politie. Hun ouders zijn opgepakt in de nacht dat de nieuwe president aantrad: – Foxen – de president die met nog hardere hand het nieuwe regime wil uitvoeren – het regime van het quotum.

Het verhaal speelt zich af in de toekomst. En daarin is de aarde te vol geworden. Er zijn maatregelen nodig.

‘Kijk, als je mensen laat slinken, dan is er wel genoeg ruimte,’ had de schoolmeester van Axel uitgelegd.

‘De mensen die slinkers worden, mogen bijvoorbeeld geen gas en stroom gebruiken, niet naar school, niet autorijden, niet met de trein. Ze moeten hun geld inleveren en mogen geen spullen meer kopen. Zo halveert hun voetafdruk…’ ‘Ze gebruiken dan nog maar zo weinig van de aarde dat we ze maar als halve inwoner hoeven te tellen.’

De Wereldraad bedacht deze slimme, maar gruwelijke ‘oplossing’ voor onze overvolle planeet.

Tot hun stomme verbazing werden Axel, Tommy en zijn ouders slinkers. Van de ene op de andere dag mochten ze bijna niks meer. Ze mochten afval opruimen op straat en werden met de nek aangekeken. Mensen die slinkers hielpen, werden gestraft. En op de nacht van de verkiezing was er een razzia waarbij veel slinkers naar een Slinkkamp werden gestuurd. Axel en Tommy weten in die nacht te ontkomen aan de politie. Hun ouders worden wel meegenomen. Maar hun moeder roept nog wat cryptische zinnen voordat ze het huis verlaat. Deze cryptische woorden blijken de sleutel tot een waanzinnige avontuur waarbij Axel en Tommy de twijfelachtige titel ‘helden’ krijgen.

De wereld is gedoemd te vergaan: er is geen andere oplossing dan de bevolking te reduceren. Of is er toch een andere weg? In een klein bijzinnetje schetst Morshuis nog een ander scenario: ‘Misschien paste het als iedereen een heel klein beetje slinker werd?’ Hiermee zet Marloes Morshuis aan het eind van het boek de toon: ondanks dat het een zwaar, duister boek is, is er ook hoop: als we allemaal een heel klein beetje beter voor onze planeet gaan zorgen (en dan kun je zelf invullen hoe je dat wilt doen) – je voetafdruk verkleinen – dan hoeft het quotum geen waarheid te worden.

Ongelooflijk hoe Morshuis een wereld neerzet die zomaar werkelijkheid zou kunnen worden. Een vreselijk toekomstbeeld. Maar de jongeren zijn altijd onze hoop, er is altijd een andere weg en er zijn altijd nog meer goede dan slechte mensen.

Lees dit boek, het is prachtig. Het leest als een thriller, een avontuur, een detective en een sprookje tegelijk. Als je eenmaal bent begonnen kun je niet meer stoppen. Je wilt de puzzels oplossen, de losse eindjes aan elkaar knopen en achterhalen wie iemand nou echt is, want niets is wat het lijkt. Laat het over je heen komen en denk er – net als ik – nog lang over na. Want het is wel óns probleem: er is maar één aarde. Gelukkig is er nog wel een deel 2 op komst van Project Z: ik kan niet wachten! (En die vormgeving! Wat heeft Lemniscaat dit boek prachtig uitgegeven met vallende poppetjes op snee – met zoveel zorg en aandacht gedaan, geweldig).

Bedankt Lemniscaat voor het recensie-exemplaar!

Young adult, Zelf lezen

Het geheime dagboek van Adrian Mole 13 3/4 jaar – Sue Townsend (vertaald door Sylvia Witteman)

Adrian Mole wil een intellectueel worden: hij wil het niveau van zijn ouders – die onvermijdelijk uit elkaar gaan als Adrian bijna 14 is – ontstijgen. Adrian leest de ‘klassiekers’ Pride and prejudice, Wachten op Godot en Animal farm. Ondertussen wordt hij hevig verliefd, heeft hij zijn eerste natte droom en sluit hij vriendschap met een oude man. Dit alles schrijft hij met een ernst die enorm lachwekkend is: pubers nemen zichzelf ook zó serieus.

Fijn, hoeveel tijd je vroeger over had omdat er geen Netflix, YouTube of Fortnite was. Jongeren moesten wel echt meer zelf invulling aan hun leven geven met vrijwilligerswerk, schoolkrantjes maken en gedichten schrijven. Geldproblemen zoals de vader van Adrian ze heeft, zijn van alle tijden. Maar een bank die twee dagen niet open is en dan geen boodschappen kunnen doen: dat kunnen we ons echt niet meer voorstellen. En stencils! Wie weet nog wat stencils zijn?! En wat te denken van het telegram???

Heerlijk flauwe grappen

Wat fantastisch om dit boek weer te mogen lezen in een heerlijke nieuwe vertaling mét jaren ‘80 woordenlijst. Zo leer je ook nog eens wat over onze geschiedenis. Aanrader voor alle pubers. Ik laat het boek gewoon tussen alle rotzooi in de kamer van mijn puberdochter (14 1/2) slingeren: kijken wat er gebeurt.

Dank @kinderboeken.nl voor het recensie-exemplaar!

Meer info? Kijk op https://www.kinderboeken.nl/boek/het-geheime-dagboek-van-adrian-mole-13-3-4-jaar/

Young adult, Zelf lezen

IJzerkop – Jean-Claude van Rijckegem

Wat een boek! De bloedspetters zitten nog op de muur, ik sla hem gauw dicht!

IJzerkop is een ijzersterke historische roman voor gevorderde lezers (vanaf 12 jaar). Zoals de voorkant al verraadt gaat het over een meisje in het leger van Napoleon. Constance (Stans) wordt uitgehuwelijkt als ze 18 is (met een man van 45) en ze is enorm ongelukkig. Als de kans zich voordoet neemt ze de plek over van een jongen die het leger in moet. Stans wordt een soldaat. Nadat ze een schietpartij overleeft wordt ze IJzerkop genoemd. Niemand weet dat ze eigenlijk een meisje is. Totdat…

Doorgaan met lezen “IJzerkop – Jean-Claude van Rijckegem”