Illustraties Floris Tilanus
Ik heb niet vaak dat ik, als ik een boek uitlees, direct opnieuw begin. Bij dit boek, Vijftig seconden, deed ik dat wel. Omdat ik nog geen afscheid wilde nemen én omdat het verhaal voelde als een eindeloze loop: een stroom gebeurtenissen waar een bepaalde herhaling in zit en die stuk voor stuk veel indruk maken. Maar misschien ook omdat ik de puzzelstukjes die ik tegenkwam tijdens het lezen nog eens wilde neerleggen, zodat ik alles helderder zou zien.
En dat deed ik dus. En mijn conclusie is: wauw, wat een bijzonder boek is dit. Het is geen dertien in een dozijn. Geen boek met een knallende gekleurde cover dat zichzelf wel verkoopt. De zwart-wit illustraties van Floris Tilanus zijn op zijn minst ‘vreemd’ te noemen. Maar ik zou je willen uitnodigen om dit boek op te pakken. Of je nog jong bent (vanaf 10 jaar) of oud, dit verhaal gaat je verrassen en misschien zelfs wel bijblijven. Want het raakt iets aan in jezelf, dat hoop ik tenminste. Mij raakte het in elk geval wel.
En hoe komt dat? Omdat het meisje Elle, de hoofdpersoon, staat voor iemand die niet precies weet wie ze is. Mensen om haar heen zeggen vinden ook van alles van haar:
“Juf zegt dat ik anders ben. Dani zegt dat ik heel eigen ben. Mijn moeder zegt dat ik soms raar doe. Mijn vader zegt dat ik bijzonder ben. Mijn zus zegt dat ik een stomme trut ben. Een stomme trut die altijd bang is en zich altijd verstopt. ‘Niet normaal’ zegt ze.”
Elle leeft in een, op het eerste gezicht, heel gewoon gezin. Met een vader, een moeder en een oudere zus. Maar haar ogen zijn blauw, en die van de rest van de familie donker. En zij is veel groter dan de rest, ze komt tot aan het plafond. Haar vader is een tijdwaker. Hij is de hele dag wakker om op de tijd te letten. 50 seconden per dag mag hij even rusten. Dan zet hij zijn tijdwakersbril af. Maar op een dag valt hij steeds vaker in slaap. En hij geeft Elle de bril. Nu mag zij over de tijd waken. En wat er dan gebeurt…
Elle wordt geconfronteerd met verschillende herinneringen. Maar omdat ze nog maar een kind is, zijn de herinneringen vaag en weet ze er eigenlijk niks over. Ze maakt een reis door de tijd. En ze ontdekt waarom ze doet wat ze doet, waarom ze is wie ze is en waarom ze houdt van waar ze van houdt. En het belangrijkste: waarom ze zich altijd wil verstoppen.
Verstoppen is een belangrijk thema in dit boek. Misschien wel het belangrijkste. Veel mensen, ook kinderen, verstoppen zich graag, maken zich klein, observeren liever dan dat ze deelnemen. En waarom doe je dat? Daar zit vaak veel achter.
Dit verhaal is niet simpel te vertellen. Het is geen moeilijke taal, maar het is wel bevreemdend opgeschreven. Je moet er even inkomen. Maar als je eenmaal in het hoofd van Elle zit, wil je er niet meer uit. Dit personage is zo lief, zo kwetsbaar en vertederend.
Het boek ontroerde mij zeer. Ik wil er niet veel meer over zeggen, omdat ik de clou niet weg wil geven. Ik raad je echt aan om je voor dit boek open te stellen en het te gaan ontdekken. En ik hoop dat boekhandels en bibliotheken het boek niet zullen ‘verstoppen’ maar echt naar de mensen toe zullen brengen.
Verschenen bij uitgeverij Lemniscaat. Luister vooral ook naar de Lemniscast waarin Sebastiaan Mireille Geus interviewt.
Wijs met taal 